Jeltsin dreigt met vorming van eigen leger

MOSKOU, 21 nov. Als de Sovjet-Unie doorgaat met het schaden van de belangen van Rusland zal de grootste deelrepubliek van de unie een eigen beroepsleger en volksmilitie gaan opzetten. Volgens president Boris Jeltsin moet de Russische federatie zich daarop nu gaan voorbereiden.

In een kort debatje in de Opperste Sovjet van Rusland keerde hij zich gisteren in de scherpst mogelijke bewoordingen tegen de koers die president Michail Gorbatsjov nu wil varen en opperde hij de mogelijkheid van dit drastische antwoord.

De zitting van het parlement van de unie eind vorige week, waarbij ook Jeltsin voor het eerst sinds maanden weer aanwezig was en waar de overgrote meerderheid instemde met de vergaande maatregelen die Gorbatsjov voorstelde, was in zijn ogen 'ongelofelijk'. Gorbatsjov pleitte daar voor een snelle afhandeling van het nieuwe unieverdrag, de ontmanteling van de unie-regering en extra bevoegdheden voor de federatieraad waarin de voorzitters van alle deelrepublieken zitten. Maar volgens Jeltsin leidt dit tot niets en moet de Russische federatie zelfs bereid zijn het nieuwe verdrag niet te tekenen. Als dat Rusland daartoe inderdaad zou overgaan, zou het een bom leggen onder het voortbestaan van de Sovjet-Unie.

Of het door Jeltsin voorgestelde eigen Russische beroepsleger over kernwapens zou moeten beschikken liet Jeltsin in het midden. De Oekraine, waar ook nucleaire wapens zijn opgeslagen, heeft het bezit daarvan reeds afgewezen. Jeltsin zei zover nog niet te kunnen gaan, omdat een beslissing daarover afhangt van de politiek van de unie.

Aanleiding voor het debat van gisteren was het bilaterale verdrag dat Rusland en de Oekraine eergisteren in Kiev hebben getekend. Centraal in het buitenlandse beleid van de Russische federatie staat nu de noodzaak van een hecht bondgenootschap met de Oekraine, Wit-Rusland en Kazachstan. Jeltsin gaat binnenkort naar Minsk om er de mogelijkheden van een verdrag met Wit-Rusland te bespreken. Ook met Kazachstan staat een bilaterale overeenkomst op stapel. In feite komt dit er op neer dat Jeltsin de slavische volkeren van de unie wil verenigen tegen de centrale unie. Kazachstan is weliswaar geen slavische republiek, maar de Russen vormen er met ruim 40 procent wel de grootste bevolkingsgroep. Bovendien is het qua grondstoffen een van de rijkste deelrepublieken. Zonder dat Jeltsin het met zoveel woorden zei, spoort deze strategie in grote lijnen met het idee van de in de VS levende schrijver Aleksandr Solzjenitsyn om de Sovjet-Unie geheel te ontmantelen en alleen de kern van slavische naties in een federatie te verenigen.