De Michels van de keiharde beslissingen bestaat niet meer

ROTTERDAM, 21 nov. Het was nogal koud op het veld van Blauw Zwart in Wassenaar, maar de beelden in NOS-Laat waren er niet minder schokkend om. Rinus Michels die als een wat bibberende, onzekere, sterk verouderde man, summier commentaar verstrekte op het boos opstappen van Wim Kieft bij het Nederlands elftal.

Wat is er overgebleven van de man, wiens hele carriere wordt gekenmerkt door controversiele beslissingen, en die bij FC Koln de hele Duitse natie tegen zich in het harnas joeg door gereputeerde internationals als Fischer en Allofs zonder aanzien des persoons buiten het elftal te zetten? De Michels met die reputatie bestaat niet meer. Wat resteert is een trainer die weliswaar nog kan steunen op zijn assistent Dick Advocaat die de wind er als vanouds onder heeft maar verder de greep op de belangrijkste gebeurtenissen volstrekt lijkt te hebben verloren. Voor het eerst in zijn loopbaan laat Michels zijn oren openlijk hangen naar het advies van de spelers, in dit geval een aantal Ajacieden dat liever Bergkamp in het elftal ziet dan de internationaal veel meer ervaren Kieft.

Een opmerking van Bryan Roy dat al het gepraat rondom zijn positie 'hem geen moer intereseert' zou in het verleden zoals in de periode van Piet Keizer bij Ajax ook al een speler waar de generaal het niet zo goed mee kon vinden tot forse sancties hebben geleid. Nu kreeg de pers van Michels de schuld, omdat die zijn woorden niet goed zou hebben geinterpreteerd. Verder uitte hij ook bedekte kritiek op zijn collega-trainers, van wie Co Adriaanse van FC Den Haag het een schandaal noemde dat de KNVB na het WK niet in staat was gebleken een jongere, ambitieuzere oefenmeester het Nederlands elftal te laten trainen.

De positie van Michels vormt recent het onderwerp van een reeks incidenten die het Nederlands elftal in de ernstigste identiteitsscrisis van de laatste jaren heeft gebracht. Het begon al voor het mislukte WK in Italie toen Van Basten zich door Michels misbruikt voelde en als spreekbuis fungeerde voor de belangrijkste internationals die teleurgesteld reageerden op de benoeming van Leo Beenhakker. Zij wilden toen al Cruijff hebben. Van Basten 'zakte menselijk door het ijs' voor Michels die op het WK zelf nog een vriend verloor toen Leo Beenhakker in het totaal verziekte werkklimaat de zaak niet op de rails kon krijgen en daarbij wel wat meer steun van Michels had verwacht.

Leerde de KNVB van die incidenten? Nauwelijks. Voorzitter Van Rooijen cs waren opgetogen dat een man met de kennis en reputatie van Michels zelf weer aan de slag ging bij Oranje, daarmee volstrekt alle negatieve signalen negerend, die uiteindelijk culmineerden in een lawine van negatieve gebeurtenissen. Eerst haakte Frank Rijkaard definitief af, Ronald Koeman (de enige speler die met zijn schoten uit de tweede lijn in Portugal een extra dimensie aan het steriele aanvalsspel had kunnen geven) werd een duel geschorst omdat hij zich tegen de afspraak in in het openbaar had uitgelaten over de speelwijze van het Nederlands elftal. Van 't Schip werd door Michels in Portugal geestelijk niet in orde bevonden wegens het vaderschap, een van de beste verdedigers, Adri van Tiggelen van Anderlecht, werd door Michels voor de vanavond te spelen interland tegen Griekenland uit de selectie gezet vanwege te weinig wedstrijdritme.

Het wordt met de dag duidelijker dat Michels na het WK nooit meer aan de baan van bondscoach had moeten beginnen. Van Rooijen wiens positie zelf herhaaldelijk onder druk staat door talloze incidenten had hem daar van af moeten houden. Want een trainer die alleen nog maar actief is omdat hij het spelletje op gevorderde leeftijd nog steeds niet kan missen lijkt nauwelijks een adequate oplossing voor de problemen van het Nederlands elftal. Op papier kwalitatief een gezelschap van allure, maar in de praktijk zo'n beetje de risee van het internationale voetbal.

Daarbij worden de zaken voor Michels extra bemoeilijkt door Johan Cruijff, die hem afgelopen zomer in Odoorn als een soort schooljongen in audientie heeft ontvangen. Vanuit Barcelona houdt Cruijff de zaken nauwlettend in de gaten. Hij is de vertrouwensman van onder anderen Van Basten en Richard Witschge en wacht als een spin in zijn web op het juiste moment om Oranje over te nemen.

Van het vlaggeschip Oranje dat Michels dank zij Gullit, Van Basten, maar zeker ook Kieft, met het behalen van de Europese titel in West-Duitsland in 1988 zelf heeft opgetuigd is weinig meer over. Niet zo verwonderijk gezien het feit dat Arnold Muhren, Van Tiggelen, Rijkaard, de broertjes Koeman, Gullit en Kieft (die Oranje met een buitenspeldoelpunt tegen Ierland fortuinlijk door de voorronden op het EK sleepte) inmiddels om uiteenlopende redenen zijn afgehaakt. Wat als Nederlands elftal resteert is een veredeld jeugdelftal van Ajax dat zeker internationaal met de nodige scepsis dient te worden bekeken. Het vormt wellicht een leuke uitdaging voor Beenhakker om met die spelers van Ajax in de toekomst nog iets te bewijzen maar niet voor Michels. Die heeft het contact met deze generatie grotendeels verloren. Het feit dat Michels met het benoemen van Van Basten als aanvoerder heeft gepoogd eenzelfde soort vertrouwensrelatie te kweken toen Cruijff bij hem nog de zaken in het veld regelde, lijkt zijn op dood spoor belande carriere dan ook niet meer te kunnen redden.

    • Marc Serné