Nederland: Dialoog WEU/Oost-Europa

PARIJS, 20 nov. Nederland heeft de overige lidstaten van de Westeuropese Unie (WEU) voorgesteld een 'vorm van dialoog' aan te gaan met Polen, Tsjechoslowakije en Hongarije.

Dit heeft minister Van den Broek (buitenlandse zaken) gisteren gezegd na afloop van de eerste dag van de driedaagse topontmoeting van de Conferentie over Europese Veiligheid en Samenwerking (CVSE) in Parijs.

Van den Broek reageerde met zijn uitspraak op een pleidooi van de Tsjechoslowaakse president Vaclav Havel voor een associatie van Oosteuropese landen met de NAVO. Havel zei dit in zijn rede op de CVSE-top, waaraan door 32 landen uit Europa plus de Verenigde Staten en Canada wordt deelgenomen.

De Nederlandse minister zei dat er 'allerlei consultaties op politiek niveau' zijn tussen NAVO- en Oosteuropese landen, maar dat 'rekening moet worden gehouden met politieke gevoeligheden van de Sovjet-Unie', die zich geisoleerd zou kunnen voelen. Daarom had hij in het kader van de WEU (de organisatie waarbinnen Frankrijk, Groot-Brittannie, Duitsland, Italie, de Benelux-landen, Spanje en Portugal op defensiegebied samenwerken) de vraag opgeworpen 'hoe met de Oosteuropese landen kan worden samengewerkt'.

In zijn rede tot de CVSE-top vroeg minister-president Lubbers uitvoerig aandacht voor de totstandkoming van een Europees Energie Handvest waarin 'algemene beginselen over verschillende energiedragers' zouden moeten worden vastgelegd. Lubbers refereerde hiermee aan zijn suggestie voor een Europese Energiegemeenschap 'als basis voor nauwere samenwerking tussen West- en Oost-Europa', die hij op de EG-top van Dublin in juni voor het eerst aan de orde had gesteld.

Pag. 5: Plan voor pan-Europees energieverdrag Een conventie, of een handvest, zou ondernemingen publieke, particuliere gemengde voldoende garanties moeten geven zodat zij zaken gaan doen in Midden- en Oost-Europa, aldus Lubbers in zijn toespraak. Doel is het veiligstellen van het energie-aanbod op korte en lange termijn, alsmede zorg voor het milieu. Behalve de opstelling van het handvest zou het gepast zijn, aldus de Nederlandse premier in zijn rede, een aantal specifieke samenwerkingsprojecten, bijvoorbeeld op het gebied van energiebesparing, op te zetten in de naaste toekomst.

Lubbers betuigde zijn steun aan de suggestie van voorzitter Delors van de Europese Commissie, het 'dagelijks bestuur' van de EG, een conferentie te houden om een dergelijk handvest op te stellen. Hij zaaide daarmee verwarring omdat Delors, die eerder aan het woord kwam, namens de Commisie steun betuigde aan het 'Nederlandse initiatief alle Europese landen uit te nodigen voor een conferentie om een dergelijk handvest voor te bereiden'.

Hoe een dergelijke conferentie zou moeten worden opgezet 'moeten we nog met de Europese Commissie bekijken', zei Lubbers, gevraagd wie nu welk initiatief steunde. In zijn toespraak noemde de minister-president ook het Internationaal Energie Bureau (IEA), 'belangrijk omdat Japan daarin vertegenwoordigd is', en tegenover de pers verklaarde hij ook dat er 'heel wat voor te zeggen is om Noord-Amerika erbij te betrekken'.

Immigranten

Lubbers vroeg voorts aandacht voor de stroom migranten (uit Oost-Europa) naar de meer welvarende regio's van Europa. 'Een brain drain van jonge talentvolle personen die een vitale rol zouden kunnen spelen in de wederopbouw van Midden- en Oost-Europa zou even rampzalig zijn als het droevige lot dat al te vaak illegale migranten wacht die werk in West-Europa zoeken', aldus Lubbers. Hij bepleitte een alomvattend programma voor hulp aan Oost-Europa, 'gekoppeld aan maatregelen om migratie te reguleren en om informatie te verschaffen over de regels voor emigratie naar West-Europa'.

De Nederlandse minister-president bepleitte ten slotte samenwerking bij de bescherming van het milieu, 'een van de belangrijkste vraagstukken op de agenda van de negentiger jaren. Lubbers: 'Ons continent is zo mooi dat we niet mogen toestaan dat het verpest wordt'.

    • Jan Gerritsen