Jeltsin bepleit referendum over Gorbatsjov

MOSKOU, 20 nov. De Russische leider Boris Jeltsin wil in zijn Sovjet-republiek, Rusland, een referendum organiseren over het leiderschap van president Michail Gorbatsjov en het al dan niet aanwezige vertrouwen in de nationale regering. Volgens Jeltsin is Rusland klaar voor zo'n plebisciet waarin het volk zich kan uitspreken over de 'resultaten' van Gorbatsjovs beleid.

Jeltsin, die vorige week nog in gesprek was met Gorbatsjov over de vorming van een coalitieregering en daarin volgens eigen zeggen een heel eind was gevorderd, deed deze aanval op de positie van de president in een interview met het persbureau Interfax. Jeltsin was gisteren in Kiev voor de ondertekening van een bilateraal verdrag tussen Rusland en de Oekraine. Tegen Interfax uitte Jeltsin scherpe kritiek op de maatregelen die Gorbatsjov zaterdag in de Opperste Sovjet heeft aangekondigd en waarmee ook de meeste radikaal-democratische parlementariers uit Jeltsins fractie toen in principe hebben ingestemd. Hij was eind vorige week zelf ook aanwezig bij de spoedzitting van de Opperste Sovjet en heeft er eveneens het woordgevoerd.

Gorbatsjov heeft die plannen zonder overleg naar buiten gebracht, klaagde Jeltsin gisteren echter. Alle voorstellen van de republieken om uit de crisis te komen, zijn genegeerd. Volgens Jeltsin wil Gorbatsjov 'de hoogste macht van het centrum herstellen'. Dat is echter onmogelijk 'zonder het gecoordineerd overleg met en de instemming van de soevereine republieken', aldus de Russische leider. De door Gorbatsjov aangekondigde maatregelen 'zullen de zaken niet verbeteren maar slechts verslechteren. Rusland zal dit niet aanvaarden'. Als voorbeeld van wanbeleid noemde Jeltsin het recente decreet over de distributie van in de Sovjet-Unie verdiende valuta. De bedrijven die buitenlands geld verdienen, moeten daarvan veertig procent afstaan aan de unie ter lediging van de staatsschuld. Volgens Jeltsin is dit decreet een 'grote fout'.

Later gisteren sloeg Jeltsin tijdens een persconferentie een andere toon aan. Van expliciete kritiek op Gorbatsjov was toen geen sprake. Jeltsin legde er de nadruk op dat Rusland er niet op uit is om het nieuwe unieverdrag te gebruiken voor zijn eigen machtspositie. 'Rusland streeft er niet naar het centrum van een nieuw rijk te worden. Pogingen om de oude unie in tact te laten, hebben geen kans van slagen', aldus Jeltsin. Maar, zo voegde hij er aan toe, de 'nu verworven soevereiniteit van de republieken kan niet betekenen dat ze zich nationaal isoleren'. Aldus maakte Jeltsin zich tot tolk van het concept-unieverdrag waarover hij vorige week met Gorbatsjov in hoofdlijnen overeenstemming zei te hebben bereikt.