Helmut Kohl is maken van taxatiefoutjes nog niet verleerd

BONN, 20 nov. Hij kan het nog, hij heeft weer eens een taxatiefoutje gemaakt, kanselier Helmut Kohl. Hij was jongstleden zaterdag, op het verkiezingscongres van de Beierse CSU, eigenlijk alleen maar van plan om enige ordening aan te brengen in het permanente verkiezingsdebat met de SPD over de vraag of voor de Duitse eenwording straks wel of niet de belastingen moeten worden verhoogd.

Maar dat pakte anders uit. Dat hij nog eens herhaalde zulke verhogingen onnodig en ongewenst te achten en dat zij er na de verkiezingen voor de Bondsdag (2 december) dus niet zullen komen, kreeg maar weinig aandacht. Des te meer viel op dat Kohl 'zo eerlijk' was aan te kondigen dat er straks op milieu-gebied wel op heffingen moet worden gerekend. Hij noemde heffingen op de uitstoot van zwaveldioxide door auto's en oliestookketels als voorbeeld en adresseerde daarmee een grote en gevoelige doelgroep. Die doelgroep kennen de zondagsbladen ook. En hoewel die bladen de kanselier doorgaans heel welgezind zijn (zoals de Bildzeitung en de Welt am Sonntag) deelden zij hun lezers onder grote koppen mee dat Kohl van plan was om (toch) naar hun beurs te grijpen.

Nu had de CDU-lijsttrekker in feite niets nieuws gezegd. Zijn kabinet had zulke doelheffingen ten behoeve van een beter milieu allang aangekondigd en alle grote partijen hebben die ook in hun programma's staan. Maar, dat had Kohl over het hoofd gezien, veertien dagen voor de verkiezingen is geen nieuws soms toch nieuws. En dus raakte het bodempje water in de glazen van de campagnecentrales in Bonn toch flink in beweging.

De SPD, wanhopig sukkelend in de opiniepeilingen (rond 35 procent), kon even opveren. Haar kanseliers-kandidaat Oskar Lafontaine belegde maandagochtend een persconferentie om te herhalen wat hij al maanden zegt. Namelijk dat Kohls coalitie de kiezers voor de gek houdt door te doen alsof de kosten van de Duitse eenwording, die de SPD alvast op 200 miljard mark raamt, zonder belastingverhogingen zouden kunnen worden gefinancieerd. Lafontaine verklaarde Kohl nogmaals, maar nu definitief, ontmaskerd als een 'belastingleugenaar'.

Lafontaine, die moet vrezen op 2 december nog onder het slechtste na-oorlogse verkiezingsresultaat van de SPD te blijven, namelijk onder de 37 procent die kanseliers-kandidaat Johannes Rau in '87 haalde, kon zo ook even de aandacht afleiden van zijn campagne-misere. Bijvoorbeeld dat SPD'ers als de vroegere 'superminister' Karl Schiller en oud-kanselier Helmut Schmidt al weken laten horen dat zij het met de Duitse en de financiele politiek van Kohl eens zijn. Schmidt 'Kohl heeft geen fout gemaakt' ging zaterdag in een Nederlandse krant, het Algemeen Dagblad, zelfs zover te zeggen dat Lafontaine zijn komende nederlaag eigenlijk verdient. Wat maandag voor het SPD-bestuur reden was om, zonder Schmidts naam te noemen, in een persberichtje alle partijgenoten aan hun solidariteitsverplichting jegens de kandidaat-kanselier te herinneren.

Ook de liberale FDP, Kohls coalitiepartner, kreeg dit weekeinde een prettige electorale geur in de neus. FDP-voorzitter Otto graaf Lambsdorff, fel tegen alles wat op lastenverzwaring lijkt, vroeg zich voor vele camera's en microfoons vertwijfeld of de kanselier 'zijn verstand verloren had' nu hij de SPD zo'n 'voorzet voor open doel' had gegeven door twee weken voor de verkiezingen een 'definitiedebat over belastingen en heffingen' los te maken.

Zondag ontving Kohl president Bush ('Mijn vriend Helmut Kohl is de grote Duitse kanselier') in zijn thuisstaat Rijnland-Pfalts, waar hij een week eerder al een andere vriend, Michail Gorbatsjov, had ontvangen. Gisteren moest hij, tussen al het Parijse wereldnieuws van de CVSE-topconferentie door, op een binnenplaats van het Elysee snel de Duitse media te woord staan met een dringende boodschap: 'Nee, er komt echt geen belastingverhoging, ik begrijp de discussie daarover niet'.

Onbedoeld illustreerde deze korte gebeurtenis iets van een paradox die dezer dagen in Parijs zichtbaar wordt. De Koude Oorlog, de militaire en ideologische vijandigheid van de blokken, wordt begraven. Daarmee raakt tevens een ellendige economische tweedeling van arm en rijk in Europa des te scherper erkend en zichtbaar. Maar terwijl Oost-Europa Kohls verenigde economische kolos Duitsland als eerste financiele helper prijst en aanroept, is het campagnedebat bij de kanselier thuis tot een vraag gereduceerd: gaan de belastingen voor de Duitse eenwording omhoog of niet?

    • J. M. Bik