Eerste tests met grootste telescoop ter wereld

Op Hawai gaan de eerste tests beginnen met een nog in aanbouw zijnde telescoop die spoedig de grootste ter wereld zal worden. Het instrument, de W. M. Keck-telescoop, wordt met zijn diameter van tien meter de eerste van een nieuwe generatie van reuzentelescopen. Het instrument wordt beheerd door de California Association for Research in Astronomy (CARA), een samenwerkingsverband tussen de universiteit van Californie en het California Institute of Technology.

Alle tot nu toe gebouwde klassieke telescopen hebben een stijve (onbuigzame) spiegel uit een stuk. De grootste van dit type is de 5 meter Hale-telescoop op Palomar Mountain in Californie. Bij grotere diameters leidt dit stijfheidscriterium tot onhandelbare en onbetaalbare monsters, zoals uit de Russische 6-metertelescoop in de Kaukasus is gebleken. En dus is men al jaren geleden naar andere mogelijkheden gaan zoeken, zoals het actief corrigeren van 'slappe' spiegels, of het opbouwen van een spiegel uit afzonderlijke, lichte segmenten.

De Keck-telescoop is nu de enige die zo'n uit segmenten opgebouwde spiegel heeft. Ze zijn zeshoekig, hebben een diameter van 1,8 meter, een gewicht van 400 kg en passen als de tegeltjes van een vloer in elkaar. Ieder segment wordt op verschillende punten ondersteund en door middel van instelmechanismen in een zodanige stand gehouden dat alle segmenten tezamen als een spiegel fungeren. Afwijkingen van de ideale vorm worden geregistreerd door sensoren, die dan via tussenkomst van een computer de verantwoordelijke instelmechanismen activeren.

De telescoop wordt gebouwd op de ruim 4 km hoge vulkaantop Mauna Kea op Hawaii, een van de beste waarnemingsplaatsen op aarde. Hij is genoemd naar William M. Keck, een Amerikaanse oliebaron uit wiens nalatenschap in 1985 een schenking van 70 miljoen dollar voor de bouw van de telescoop kwam. Momenteel zijn 9 van de 36 segmenten geinstalleerd en heeft de telescoop al hetzelfde lichtverzamelend vermogen als de 5 meter Hale-telescoop. Door middel van testwaarnemingen gaat men nu bekijken of hij ook zo'n goede beeldkwaliteit heeft, dus of het segment-systeem inderdaad werkt. Als alles volgens plan verloopt, zouden eind volgend jaar alle segmenten op hun plaats moeten zitten.