Bomen

Het verschil tussen een boom en een struik: een struik heeft geen stam, een struik vertakt zich aan de bodem. Wij vinden dit zo opvallend dat we bomen bomen en struiken struiken noemen. Bomen verschillen onderling sterk. Bij sommige gaat de stam maar door en door, of er zijtakken zijn of niet. Bij de echte gewone huis-, keuken-, maar vooral tuinboom gaat de stam een paar meter boven de grond over in enkele grote takken, die zich al gauw weer splitsen in kleinere.

Het onderwijs is opgebouwd als een boom: onderaan de stam, de basisschool, die zich na 8 jaar onderwijs vertakt. Al twintig jaar is er ruzie over de lengte van de stam. Sommigen willen een langere stam, zoals de voorstanders van de middenschool, anderen juist niet, de categorale gymnasiasten vooraan.

Er is inmiddels zoveel water in de wijn gedaan, dat iedereen het naar eigen believen wijn of water kan noemen: de basisvorming. Laten we het maar gauw invoeren, dan zijn we daar vanaf. Dan kan iedereen zijn gelijk aantonen: min of meer gemeenschappelijk onderwijs tot 15 jaar op categorale scholen. De vertakkingen hullen zich in lover.

Dat alles werd en wordt veroorzaakt door een fantastisch misverstand, het misverstand van de gelijke kansen. In een artikel van Hans Wansink (Intermediair van 19 oktober) staat het zo: ' Een ononderbroken selectievrije leerweg voor alle leerlingen van vier tot vijftien jaar de middenschool was in Van Kemenades visie de enige manier om echt gelijke kansen te bewerkstelligen.' Het misverstand is dat mensen kansen voor zichzelf of hun kinderen wensen, die even goed zijn als die van de buurman. Nee, ze willen betere kansen. Naar maar waar.

De kansen worden bepaald door opleiding vooral, en de opleiding wordt mede bepaald door intelligentie. Het is zeker dat intelligentie in ieder geval ten dele bepaald is bij de geboorte. Bij de geboorte zijn de kansen dus al verschillend. Het onderwijs onderzoekt deze verschillen en biedt deelnemers de gelegenheid een aantal jaren om de beste kansen te laten knokken.

Stel, dat het onderwijs zou streven naar gelijke kansen. Zouden verschillen tussen kinderen met verschillende intelligentie, aanleg of hoe het heten mag, verdwijnen als ze hetzelfde onderwijs krijgen? Dat is niet logisch. Dus de middenschool is onzin.

Stel, dat we ons niet veel van de kansen aantrekken maar de kinderen wat willen leren. Wat is het beste onderwijs? Hoe lang moet de stam zijn? Tot 12-jarige leeftijd gemeenschappelijk onderwijs, of 15, of 10? Onderwijs dient altijd zo goed mogelijk aan te sluiten bij de aanleg en capaciteiten van ieder kind. De stam moet zo kort mogelijk zijn: een struik. Een ononderbroken leerweg van 4 tot 15 jaar op categorale scholen, voorafgegaan door een CITO-toets. Krijgt Van Kemenade toch nog gelijk.

Nee, geen goed idee? Dan verkoop ik toch gewoon m'n boot.