Scheppingsproces in het scheikundelokaal

AMSTERDAM, 19 nov. Nog altijd worden de meeste tentoonstellingen georganiseerd in musea en galeries, al kijkt tegenwoordig niemand er nog vreemd van op als een kunstenaar zijn werk in een oude fabriekshal of bloemenwinkel exposeert. Maar het is minder gebruikelijk als de rector van een gymnasium met ruim 260 leerlingen het initiatief neemt om zijn hele school als expositieruimte ter beschikking te stellen.

Alex ter Braak (1950), rector van het Felisenum Gymnasium in Velsen-Zuid, heeft drieentwintig kunstenaars, onder wie Peter Struycken, Pjotr Muller, Moniek Toebosch, Herman de Vries en Rudi van de Wint, uitgenodigd om deel te nemen aan zijn project Stof en Geest. Hun werken zullen niet kant en klaar geexposeerd worden, de meeste kunstenaars maken het ter plekke, in de klas, zodat de leerlingen het scheppingsproces van begin tot eind kunnen volgen.

'Ik wil de leerlingen op een andere, directe manier met moderne kunst in aanraking brengen, zodat zij kunnen zien dat kunst alles met het leven, met hun eigen leven te maken heeft. Het kan niet anders of een dergelijk project moet stimulerend werken op het denken over kunst en school', aldus Ter Braak.

In de leslokalen, maar ook in de hal, de lerarenkamer, het conciergehok en de gymzaal zullen de kunstenaars een al bestaand of nieuw kunstwerk presenteren, dat tot op zekere hoogte betrekking heeft op de dagelijkse gang van zaken in de verschillende ruimtes. Met het project, dat maart volgend jaar wordt afgerond met de uitgave van een catalogus en een tentoonstelling die in de weekeinden publiek toegankelijk is, wordt over enkele weken een begin gemaakt.

Inmiddels heeft Ter Braak, die gesteund wordt door een Comite van Aanbeveling waarin onder anderen Rudi Fuchs en Edy de Wilde zitting hebben, van het ministerie van WVC anderhalve ton subsidie toegezegd gekregen.

Jeroen Bosch

De beeldende kunst heeft een goede propagandist aan Ter Braak, die behalve rector ook beeldend kunstenaar en kunsthistoricus is. Op zijn bureau ligt een grote stapel kunsttijdschriften, klaar om gratis uitgedeeld te worden. In zijn boekenkast staat de Ilias van Homerus broederlijk tussen Jeroen Bosch en Joseph Beuys in. Een lesrooster met vele kleurige kaartjes staat op de grond schuin tegen de wand, waarschijnlijk daar neergezet om het lyrisch-abstracte schilderij dat erboven hangt, een plaats aan de muur te gunnen.

In de keuze van kunstenaars heeft Ter Braak zich door zijn persoonlijke voorkeur laten leiden. Wat betreft de verdeling van de ruimtes is hij uitgegaan van de aard van het werk dat zij maken. Zo heeft Peter Struycken het wiskundelokaal toebedeeld gekregen, is Sjoerd Buisman bij biologie ingedeeld, Moniek Toebosch bij muziek, Hans Koetsier bij Nederlands, Ton van Summeren bij natuurkunde en wordt van Waldo Bien een kunstwerk verwacht in het aardrijkskundelokaal. Herman de Vries was eenvoudig onder te brengen bij de administratie en Thom Puckey in de conrectorskamer.

Pjotr Muller, die een lokaal voor klassieke talen kreeg toegewezen, zegt: 'Het project Stof en Geest brengt mij op nieuwe ideeen. Ik ben van plan om van terracotta, een materiaal dat ze in de oudheid al gebruikten, vazen te maken. Op hun kop neergezet zullen ze als een sokkel dienen voor allerlei elementaire vormen.' In het computerleslokaal zal Jaap Drupsteen een reeks stills, stilstaande beelden uit het voor Nederland C gemaakte televisieprogramma Interludes, presenteren. 'Ik laat hiermee de leerlingen zien dat de computer ook op een heel andere dan de geijkte manier te gebruiken is.'

Met nadruk stelt Ter Braak dat 'het niet de bedoeling is dat didactische uitgangspunten de aard van het te vervaardigen werk zullen bepalen maar alleen artistieke.'

Hoewel het project Stof en Geest nog in de voorbereidingsfase zit, hangt de hele school toch al vol kunstwerken. Tussen de schilderijen, die Ter Braak, toen hij een jaar geleden rector werd, in een van de gangen van het gymnasium ophing, is onder meer een affiche te zien dat Ursula Milo (17) heeft ontworpen. Met vijftig andere leerlingen van de bovenbouw volgt zij wekelijks facultatief kunstgeschiedenislessen van Ter Braak. Milo is zowel door de videoclip Sledgehammer van Peter Gabriel, als door Ter Braak, die de Amerikaanse neo-expressionisten in de les behandelde, in de ban geraakt van Jackson Pollocks schilderijen. Pollock maakt op haar geen gedateerde indruk: 'Hij is van alle tijden', zegt ze. Milo, die vindt dat 'kunst gewoon hoort bij je algemene ontwikkeling', wil volgend jaar naar de Rietveld academie. Rector Ter Braak, zelf oud-leerling van de Rietveld, signaleert bij 'zeker de helft' van de 265 leerlingen belangstelling voor hedendaagse beeldende kunst. 'Ze staan open voor alle stromingen en stijlen. Wat smaak en voorkeur betreft zijn het hier allemaal kleine post-modernistjes'.