Ritzen vraagt grotere rol van scholen in de opvoeding van het kind

AMSTERDAM, 19 nov. Minister Ritzen (onderwijs) wil dat de school haar opvoedende rol meer ter harte gaat nemen. Op een congres van de onderwijscommissie van de PvdA zaterdag noemde hij het 'tegenstrijdig dat hier relatief weinig over wordt gesproken terwijl juist nu de kracht van normen en waarden van het gezin afneemt.'

Waar het gezin deze taak niet meer kan vervullen, moet de school die overnemen, vindt Ritzen. Deze opdracht noemde hij 'een van de belangrijkste onderwijspolitieke vraagstukken van dit decennium'. Om de opvoedende taak waar te maken 'moet de leerkracht een hoog moreel niveau hebben'. Het overdragen van vakkennis is niet voldoende. 'Hij of zij moet ook persoonlijkheid hebben.'

Het merendeel van de toehorenden reageerde positief. Een spreker zei 'het een verademing te vinden dat ook bij de PvdA hierover weer kan worden gepraat'.

Er waren echter ook vragen. Over welke normen en waarden had Ritzen het precies? Wilde hij soms de dominante blanke waarden te lijf in een tijd dat in de steden 50 procent van de leerlingen allochtoon is? En hoe was Ritzens oproep te rijmen met de introductie van techniek en informatiekunde in de basisvorming? Hoorden geestelijke stromingen of filosofie daar als aparte vakken dan ook niet bij, zo vroeg iemand zich af.

Voor dit laatste bleek Ritzen weinig te voelen. Voor het overige verwees de minister naar de dialoog die hij de komende tijd met het onderwijs over de opvoedende taak van de school wil voeren. Ook zouden scholen en ouders hierover meer met elkaar in debat moeten, aldus de minister. Vooralsnog leek het Ritzen meer om de 'omgangsnormen op school' te gaan (het vuile koffiebekertje in de prullebak in plaats van op de grond) dan om herlezing van Henriette Roland Holst door socialistische onderwijzers.

Ook de Leuvense hoogleraar W. Wielemans constateerde in een uitgebreid referaat een 'verlies van de pedagogische functie van instituten als gezin, kerken en jeugdbewegingen'. De scholen zouden hun leerlingen als 'zowat enig disciplineringsinstituut kritisch bewust' moeten opvoeden tegenover de snelle technologische ontwikkelingen van deze tijd. In een sterk holistisch getint betoog vroeg Wielemans ook aandacht voor het 'sociale en ecologische geheel' in de opvoeding van kinderen.

Verder bleek dat de aanwezige achterban van Ritzen en Wallage enigszins gelaten de komst van de basisvorming afwacht. Wanneer deze wordt ingevoerd krijgen alle twaalf- tot zestienjarigen hetzelfde onderwijsprogramma. Snelle leerlingen krijgen echter de kans de basisvorming eerder af te ronden. Scholen mogen leerlingen blijven selecteren.

Slechts een spreekster vroeg zich openlijk af wat er in deze voorstellen nog terecht komt van mooie socialistische idealen zoals minder invloed van de herkomst van de ouders op de schoolkeuze. In een kleine enquete onder de ongeveer honderd aanwezigen over de verwachte effecten van de basisvorming, bleek veertig procent er van uit te gaan dat de basisvorming wat dat betreft 'enige vooruitgang' zou brengen. Een even groot percentage verwachtte echter geen verschil. Ook over de positieve effecten op de kansen van kinderen met onderwijsachterstanden toonden velen zich sceptisch. Ongeveer 40 procent verwachtte een 'gering positief effect' op het zittenblijven en de opvang van kinderen met leerachterstanden.