Michels geeft Oranje weer vleugels

AMSTERDAM, 17 nov. Rinus Michels doet voor de EK-kwalificatie-interland van aanstaande woensdag tegen Griekenland concessies op taktisch gebied, maar weigert zover te gaan dat hij het aanvallende vleugelspel van Ajax kopieert. De bondscoach heeft daarbij de wedstrijd tegen Hongarije van zes jaar geleden voor het WK van '86 in Mexico, als een schrikbeeld voor ogen. Oranje speelde toen in De Kuip met een maximaal aantal aanvallers, kwam ook op voorsprong door een treffer van Wim Kieft, maar werd vervolgens overspeeld op het middenveld en verloor uiteindelijk met 1-2. Het betekende destijds de nekslag voor bondscoach Kees Rijvers, die een maand later onder druk van de publieke opinie ontslag nam. Vervolgens ging bondsmanager Rinus Michels net als deze zomer zelf op de bank zitten en sprak de historische woorden: 'Wanneer een bondscoach een kwalificatieserie thuis begint met een nederlaag kan hij beter opstappen.'

In het oefenduel met SVV, dat Oranje zonder de buitenlanders in het sombere Olympisch Stadion na veel geploeter met 2-1 won, liet Michels nadrukkelijk blijken dat hij Bryan Roy een kans wil geven. Beter een matige linksbuiten, dan geen linksbuiten, zal de gelouterde oefenmeester gedacht hebben toen hij de Ajacied tegen al zijn principes in een volle wedstrijd liet spelen. Roy en op rechts Van 't Schip speelden echter meer teruggetrokken dan bij hun club, waar ze door de aanwezigheid van halfspelers (Witschge, Winter) meer de kans krijgen om de achterlijn te halen.

Michels durft het niet aan de backs naar binnen te laten 'knijpen' in de mandekking en houdt voor deze taak vast aan specifieke stoppers. Hierdoor moet een halfspeler als Richard Witschge controlerend achterin opereren in plaats van opbouwend voorin. Michels en zijn assistent Advocaat lieten de talentvolle Ajacied overigens aanvankelijk buiten de ploeg om debutant John van den Brom in het centrum uit te testen. Jan Wouters schoof daardoor in de zone naar links. Van den Brom maakte een degelijke indruk. In de oorspronkelijke opstelling speelden zeven spelers op een plaats of in een rol die zij bij hun club niet gewend zijn. En dan nog maar te zwijgen over de bestaande koppels, die in de mixer van Michels uit elkaar werden gerukt. In de verdedigingslinie mocht Jerry de Jong eerst op links en later op rechts in de mandekking spelen. Danny Blind kreeg de rol van libero.

In zijn toelichting maakte Michels duidelijk waarom hij in vergelijking met de interlands tegen Italie en Portugal van opzet is veranderd. 'Door de manier van spelen bij de clubs (Ajax, PSV en Vitesse opereren met drie spitsen, red.) vergt het te veel gewenning om met Oranje een andere weg in te slaan. Dat kost tijd en die hebben we niet. De spitsen zijn er nog steeds, ik zet ze alleen anders neer. Denk nu niet dat dit de oplossing is voor stug verdedigende ploegen als Portugal die gewend zijn in kleine ruimtes te spelen. Ik ben er nog niet achter hoe je deze ploegen taktisch gezien moet bestrijden.'

Michels nam het op voor Vanenburg die doorgaans wel veel met de bal goochelt maar te weinig effectief is, zeker tegen defensief ingestelde ploegen. 'Op het EK heeft Vanenburg bewezen, dat hij wel degelijk zijn nut kan hebben voor Oranje. Mits hij juist wordt gebruikt in het collectief. Ik heb persoonlijk meer waardering voor Vanenburg dan voor Roy. Ga maar na: scoort Roy? Nee. Bezit hij een beslissende eindpass? Nee. Speelt-ie een verdediging uit elkaar? Nee. Vanenburg zorgt voor meer rendement.'

Dat laatste was gisteren tegen SVV anders niet te merken. Reeds in de tweede minuut scoorde Bergkamp uit een voorzet van Roy. Na een actie van Roy, waaruit een hoekschop onstond, maakte Winter met een fraaie omhaal 2-0. Oranje verzandde daarna in het experimenteren. Invaller Lloyd Kameron verkleinde de marge voor SVV en Jimmy Simons had in de slotfase zelfs de gelijkmaker op zijn schoen als Van Breukelen niet katachtig zou hebben gered.

Michels deed tenslotte een beroep op inzet en inzicht. 'We moeten avontuurlijker gaan spelen. Bijvoorbeeld door sneller een voorzet durven geven. Ik heb het al vaker gezegd: het individualisme wordt in het moderne voetbal steeds belangrijker. Maar elke actie moet afgestemd zijn op het collectief. Daarnaast hebben we spelers nodig die voor hoogwaardig positiespel en rendement zorgen. Alleen dan kunnen we moeilijk te bespelen ploegen verslaan.'

Het Nederlands elftal speelde tegen SVV voor rust als volgt: Van Breukelen; Winter, Blind, De Jong; Vanenburg, Bergkamp, Van den Brom, Wouters; Van 't Schip, Kieft, Roy. In de tweede helft begon Oranje in een gewijzigde samenstelling: Van Breukelen; De Jong, Blind, Valckx; Wouters, Ellerman, Van den Brom (later Frank de Boer), Witschge; Vanenburg, Kieft, Roy.

    • Erik Oudshoorn