De wereld een markt

Als op de internationale kunstmarkt de prijzen kelderen en de kopers wegblijven, is de recessie begonnen. Deze week was het hoogste bod op een veiling van een schilderij van Van Gogh, een vaas met korenbloemen, 9,5 miljoen dollar, terwijl werd ingezet op minimaal 12 miljoen dollar. Het schilderij bleef onverkocht achter bij Christie's in New York. De omslag is snel gegaan: nog deze zomer deed een Van Gogh het recordbedrag van 82,5 miljoen dollar. Maar recentelijk bleef bij Sotheby's 58 procent van een veiling van moderne kunst onverkocht; bij Christie's in Londen 48 procent. Een van de grote bubbles van de jaren tachtig, de prijsinflatie in de kunstwereld, is doorgeprikt.

Door de duurdere (ingevoerde) olie is het Japanse handelsoverschot, ooit alom gevreesd, in oktober 30 procent gezakt tot 3,23 miljard dollar. En bedroeg het Amerikaanse handelstekort in september 9,4 miljard. Ondertussen is de dollar steeds minder waard, deze week werden weer nieuwe laagterecords genoteerd.

In Groot-Brittannie is het aantal werklozen in oktober met 32.000 gestegen tot boven de 1,7 miljoen. Het pond sterling kreeg het zwaar te verduren nu de leiderschapscrisis in de Tory-party is uitgebroken.

De Amerikaanse autoriteiten eisen 6,8 miljard dollar uit de boedel van Drexel Burnham, de New Yorkse bank die rijk is geworden met junk bonds in de jaren tachtig. Mike Milken, Drexel Burnhams junk bond-specialist, zou spaarbanken hebben afgeperst om risicovolle junk bonds te kopen. De Amerikaanse overheid is honderden miljarden dollars kwijt aan de sanering van de failliete spaarbanken.

De Uruguay-ronde voor handelsliberalisatie, die over twee weken afgesloten wordt, dreigt te mislukken. De Amerikanen voeren hun propaganda-oorlog tegen de EG op. Clayton Yeutter, minister van landbouw, en Carla Hills, speciale handelsafgevaardigde, dreigen dat het Congres nooit zal instemmen met de EG-voorstellen voor vermindering van de landbouwsteun. De EG moet er evenmin op rekenen dat de VS hun harde, afwijzende standpunt zullen afzwakken.

Kan het nog erger? Ja, in de Sovjet-Unie. In Moskou en Leningrad dreigen voedseltekorten en gaat het basisvoedsel per 1 december op de bon, de prijzen voor 'niet-essentiele goederen' worden vrijgegeven. Daimler en Mitsubishi zien af van een miljardenprojekt in de Sovjet-auto-industrie. En de economisch-politieke crisis is met de dag scherper.

Bij het economisch hervormingsbeleid zal de regering van de Sovjet-Unie (premier Ryzjkov) alleen nog in naam regeren, volgens Stanislav Sjatalin, de economische adviseur van president Gorbatsjov die komende week in Nederland op bezoek komt. Een apart comite met verregaande bevoegdheden zal belast worden met de overgang naar de markteconomie.

De Duitse eenheid jaagt het begrotingstekort in de Bondsrepubliek omhoog. Dit jaar wordt gerekend op een tekort van DM 117 miljard, volgend jaar moet door bezuinigingen van DM 35 miljard worden voorkomen dat het boven de DM 140 miljard uitkomt. De bondsregering zal de deelstaten en gemeenten forser aanslaan voor de financiering van de eenwording. Overigens heeft de Duitse deling de Bondsrepubliek sinds 1951 DM 406 miljard gekost in de vorm van steun aan Berlijn en de grensregio's en voor het vrijkopen van Oostduitse politieke gevangenen.

De Europese Gemeenschap is bereid om de schulden (4 miljard dollar) van de 68 landen in de Derde wereld die zijn aangesloten bij het Lome-verdrag kwijt te schelden. De VS, Duitsland en Japan hebben druk uitgeoefend op de Wereldbank en de Interamerikaanse ontwikkelingsbank om leningen ter waarde van in totaal 2,2 miljard dollar voor Brazilie uit te stellen. Brazilie moet eerst een begin maken met het wegwerken van zijn betalingsachterstand aan de commerciele banken van ten minste 8 miljard dollar.

In Argentinie begint het privatiseringsprogramma op gang gekomen met de verkoop van de staatsluchtvaartmaatschappij en het staatstelefoonmonopolie.

Bij een onderzoek is ontdekt dat de Argentijnse centrale bank tussen 1980 en 1989 67,5 miljard dollar heeft verloren op transacties om de wisselkoers van de peso te manipuleren. Een beter argument voor een politiek onafhankelijke centrale bank, uitsluitend belast met prijsstabiliteit, kan de toekomstige Europese centrale bank, waarvan de statuten deze week werden goedgekeurd, zich niet wensen.

    • Roel Janssen