AIDS

Slim. A Reporter's Own Story of Aids in East Africa door Ed Hooper

388 blz., geill., The Bodley Head 1990 f 65,55

ISB ISBN 0 370 31342 9Toen in de zomer van 1986 de rust in het jarenlang door burgeroorlog geteisterde Oeganda terugkeerde, verlieten de meeste buitenlandse journalisten het land. Maar Ed Hooper, medewerker van de BBC en The Guardian in Oost-Afrika, bleef. Een van zijn argumenten was de aanhoudende stroom geruchten over een mysterieuze dodelijke epidemie, die in de volksmond 'Slim' ofwel 'de magere ziekte' heette.

Het resultaat van Hoopers naspeuringen is nu in boekvorm verschenen. Slim is een verslag over aids in Oeganda en Kenia. Het leest makkelijk en is informatief, hoewel hier en daar enigsins langdradig. Er is veel aandacht in dit boek voor de bewustwording in Oost-Afrika van de aids-epidemie. Na de signalering van het verschijnsel, en de daaropvolgende ontkenning van de ernst ervan, kwam het ten slotte tot de opzet van voorlichtings- en preventiecampagnes.

Slim doet recht aan de complexe werkelijkheid in Afrika. Hooper neemt geen blad voor de mond en is open met zijn kritiek op wantoestanden. Hij biedt boevendien inzicht in de ontwikkeling van het 'aids-debat' in Afrika. Aanvankelijk werd dat vooral overheerst door de woede over de in westerse kringen geuite beschuldiging, dat de epidemie in Afrika was ontstaan. Wetenschappelijk bewijs voor die stelling heeft steeds ontbroken. Later, zo noteert Hooper, kwamen heel andere vragen aan de orde. Is aids het grootste gevaar voor Afrika of krijgt de ziekte zoveel aandacht, omdat zij de Afrikaanse elite bedreigt? Hoe effectief zijn voorlichtingscampagnes buiten de grote steden? Is het condoom de oplossing? Is zero grazing je beperken tot een partner een reele mogelijkheid in Afrika?

Volgens de officiele statistieken van de Wereld Gezondheids Organisatie van de VN, is Afrika het continent dat het hardst wordt getroffen door aids. Temidden van alle paniek en wanhoop daarover, ontdekt Hooper ook lichtpunten. De Oegandese president Museveni bemoeit zich nu persoonlijk met de bestrijding van de epidemie. Ook was Oeganda het eerste land in Afrika, waar een Aids Beheersings Programma werd opgezet. Elders in Afrika is dat voorbeeld overgenomen.

Zo ook in Kenia, waar in de hoofdstad Nairobi een team van de universiteit aan de slag is gegaan in een krottenwijk met veel hoeren. De vrouwen ontvangen jaarlijks gemiddeld tussen de 125 en 963 klanten. Na eindeloos soebatten is nu bereikt dat de helft voortaan van hun klanten eist dat die condooms gebruiken. Daarmee worden jaarlijks duizenden infecties voorkomen.

Afgezien van de overbodige en oeverloze uiteenzettingen over alle ruzies van Hooper met zijn Rwandese vriendin, is Slim een aanwinst. Het maakt duidelijk hoe moeilijk het is in Afrika om een goed beheersingsprogramma op te zetten. Veel Afrikaanse landen hebben jaren van burgeroorlog of droogte achter de rug, of zitten er nog midden in. En het blijkt dat vooral oorlog en maatschappelijke ontwrichting, met de beweging van troepen en van grote stromen vluchtelingen, een belangrijke oorzaak zijn van de verspreiding van aids.