AGENDA'S

Een agenda is als een auto: hoe groter, hoe belangrijker de eigenaar. De kleintjes zijn handzaam en gemakkelijk in gebruik. De grote zijn minder wendbaar maar hebben meer status en beschikken over een overdaad aan onbeschreven papier. Er zijn omslagen van dure leersoorten, kunstleer, plastic of een antracietkleurig rubber-achtig design. Ook kennen agenda's, net als auto's, diverse accessoires, varierend van bijzonder handig, zoals buitenlandse telefoonnummers, tot prettige luxe, zoals priegelige landkaartjes of verkeersborden voor wie niet weet hoe een uitholling overdwarser uit ziet.

De aanschaf van een nieuwe agenda is een jaarlijks terugkerend feest dat met enige zorg omringd dient te worden. Om die reden laat ik de Succes-agenda buiten beschouwing: het genot van het bladeren in al die verschillende soorten en maten boekjes wordt je ontnomen door de lelijke, goed afgesloten plastic doosjes waarin ze verstopt zijn. Met het oog op het enorme aanbod moet men zich vooraf goed realiseren hoeveel afspraken er dagelijks gemaakt worden. Wie blijft steken op het niveau van tandartsbezoek en verjaardagsfeesten heeft genoeg aan de kleinste modellen, die de week verdelen over twee pagina's van ongeveer zes bij acht centimeter. Het grote voordeel is het zakformaat. Voor meer dan een afspraak op een dag moet men echter heel klein kunnen schrijven, en de kennissenkring voor in het alfabetische adressenbestand mag niet veel meer dan een twintigtal personen omvatten en maximaal een per letter.

Voor drukbezette agendagebruikers die het pocket-formaat aantrekkelijk vinden bestaat er een goed alternatief, nauwelijks groter, alleen veel dikker. Het is de agenda die voor iedere dag een bladzijde uittrekt. Deze zijn er ook in formaten die niet onderdoen voor een stevige, gekartonneerde paperback, met statige namen als Commercial en President. Ik ben geen liefhebber van agenda's die het jaar simpelweg verdelen in 365 dagen, ze geven het opgejaagde gevoel dat alles altijd maar doorgaat. Ik hou van de ordening die een indeling in weken mij geeft. Om die reden raad ik agenda's met twee dagen op een bladzijde ten zeerste af, dat druist in tegen ieder natuurlijke structuur in dit leven. Het is ondraaglijk om de ene keer een combinatie van zondag en maandag tegen te komen en zes dagen later de maandag een pagina te zien delen met de dinsdag.

Een kleine enquete leerde dat de meest gangbare agenda de week verdeelt over twee pagina's van ca. 9x15 cm. Ze zijn in alle merken verkrijgbaar, met kleine, maar daarom niet minder essentiele verschillen. Het is dus niet verstandig om zich bij de aanschaf van een weekagenda te beperken tot het aanbod van een kantoorboekhandel of warenhuis, aangezien die bijna altijd alleen hun eigen merk voeren.

Het grote probleem waarmee iedere uitgever van weekagenda's tobt, is het oneven aantal dagen in de week. Veel uitgevers kiezen ervoor om de zaterdag en zondag bij elkaar te nemen. Eleganter dan deze discriminatie van het weekeinde is de mogelijkheid om links- of rechtsonder ruimte te laten voor minder tijdgebonden notities.

Als een onmisbaar onderdeel van een agenda beschouw ik het kleine geperforeerde driehoekje onderaan de bladzijde, dat zo lekker afscheurt als er weer een week voorbij is. Het verwijderen van dit symbool van vergankelijkheid garandeert bovendien het snel opslaan van de juiste week. Het omvouwen van (delen van) een pagina of het op het gevoel afscheuren van een ongeperforeerde hoek, leidt tot verdikkingen of onregelmatigheden die het schrijven beinvloeden en de agenda op den duur een ontoonbaar uiterlijk geven. Ook het verplaatsen van een lint, paperclip, bladwijzer of elastiek is geen goed alternatief, omdat het aanzienlijk minder symbolische werking heeft dan het verwijderen van een stukje papier.

De ingeringde agenda vind ik verre te prefereren boven zijn ingebonden soortgenoot. De ingebonden agenda is meestal een zelfstandig boekje, de ingeringde heeft een afneembare omslag die als een soort portefeuille dienst kan doen voor creditcard, visitekaartjes en andere kleinoden. Bovendien blijft de ingeringde agenda probleemloos openliggen op de gewenste week. De weekagenda die overdwars (dat wil zeggen: een kwart slag gedraaid) gebruikt moet worden, is helaas een nog steeds voorkomend verschijnsel. Voorstanders hebben me nooit van het gemak van deze agenda kunnen overtuigen. Het past niet bij het boekachtige karakter en geeft in ruil daarvoor slechts een schijnbaar grotere overzichtelijkheid. Dit mislukte compromis tussen agenda en scheurkalender vereist bovendien een 'bladertechniek' die ingaat tegen de anatomie.

Nadat de keuze tussen maand-, week of dagagenda eenmaal is gemaakt, resteert het probleem van de accessoires. Wat moet een agenda nog meer bevatten dan genummerde, lege pagina's? Voor wie geregeld contact heeft met bisschoppen, rechters en prinsen kan het handig zijn om te kunnen nakijken of hij zijn brieven moet richten aan een Monseigneur, een Edelhoogachtbare Heer of een Weledelgestrenge Mevrouw. Wijnhandelaren zullen wellicht glimlachen om het wijnoverzicht in bepaalde chique agenda's. Voor culinaire onbenullen kan het evenwel handig zijn als spiekbriefje om tijdens een zakenlunch de afdronk van een rode Bourgogne uit 1949 op zijn waarde te schatten. Onmisbaar voor het berekenen van kilometervergoedingen is een afstandstabel. Zinloos, maar des te leuker, is het om te weten dat er vier quarts in een gallon gaan en dat 1 lb. gelijkstaat met 0,45359 kg.

Sommige mensen vinden het prettig om zich met een gespecialiseerde, aan de buitenkant herkenbare agenda te onderscheiden van hun soortgenoten. De liefhebber van strijkkwartet en symfonie-orkest kan men aantreffen met de 'klassieke muziek agenda', die komend jaar natuurlijk in het teken staat van Mozart. Geregelde bezoekers van het BIM-huis zullen liever gezien worden met de Jazz-Agenda, waarin ondermeer een antwoord wordt gegeven op de vraag wie de big bands vermoordde. Wie zijn agenda niet zo vol heeft dat hij zelden toekomt aan het lezen van een boek, zal kunnen genieten van de schrijversfoto's, de citaten en de korte verhalen en gedichten in de literaire agenda - al zal het schoolagendaformaat professionele gebruikers tegenstaan. Voor vogelkenners is er een agenda met ruimte voor het bijhouden van ornitologische waarnemingen en het broedgedrag van bespiede vogels. Voor vrouwen bestaat er, al naar gelang hun aard, de vrouwenagenda, die ik niet kan inzien zonder me een gluurder te voelen, en de almanak voor de vrouw, met libelle-achtige nieuwtjes over koken, luiers en kwaaltjes. Er zijn er nog veel meer en voor alle geldt dat de grens met het boek inmiddels is bereikt. Daarom moeten ze uiteindelijk worden afgewezen. Want een agenda mag geen boek zijn met wat ruimte voor chronologische aantekeningen, maar een schrift met wat handige toevoegingen om het leven te ordenen. De echte agendaliefhebber heeft zijn zaken graag op een rij.