Turks-Cyprische leider mogelijk opgeofferd

ISTANBUL, 16 nov. De zevende verjaardag van de uitroeping van de nog steeds alleen door Ankara erkende 'Turkse Republiek Noord-Cyprus' is gisteren in het Turkse deel van Nicosia gevierd met de gebruikelijke fanfare. 'President' Denktas hield een gepantserde toespraak waarin hij zei dat de Turks-Cyprioten de toekomst met vertrouwen tegemoet kunnen zien. Niettemin groeit onder zijn aanhangers het onbehagen over een mogelijke ontwikkeling waarbij de Turks-Cyprische leider wordt gepasseerd.

Twee dagen tevoren had de Turkse president Ozal, na een ontmoeting in Tokio met de Griekse premier Mitsotakis, een opvallend elastisch betoog gehouden. Over Cyprus zei hij dat de Turken realistisch moeten zijn en hun hoofd niet in het zand moeten steken. 'Als er een oplossing wordt verkregen met geven en nemen, betekent dat dat de Turks-Cyprioten vroeger of later iets moeten geven.'

Kort tevoren was het Istanbulse dagblad Milliyet gekomen met de memoires van ex-president en generaal b.d. Evren, waarin deze betoogde dat Turkije na de invasie van 1974, onder invloed van de fundamentalistische vice-premier Erbakan, te veel had genomen van het grondgebied van Cyprus. Maar afgezien hiervan: al enkele weken gingen er speculaties dat er, vooral van Amerikaanse zijde, hard wordt gewerkt aan een oplossing waarbij er een 'communale confederatie' komt met vrij verkeer voor beide bevolkingsgroepen. De Grieks-Cyprioten zouden hun twee andere eisen, vrije vestiging en vrije bezitsvorming in het door hen verlaten noorden, op de lange baan schuiven.

Denktas zou zich bij zo'n formule niet neerleggen en worden opgeofferd, met instemming van Ozal. Zijn positie was de laatste tijd toch al verzwakt door de affaire Asil Nadir, wiens financiele belangen onder zijn presidentschap onontwarbaar met die van Noord-Cyprus verstrengeld zijn geraakt.

In de Turkse kranten die door Nadir zijn opgekocht, vooral Gunaydin en Gunes, wordt het juist andersom voorgesteld. De affaire Nadir zou door de Britten en Grieken op gang zijn gebracht om Denktas weg te krijgen en de beide bladen zijn nu een campagne begonnen tegen Ozal, die ervan wordt beschuldigd zijn 'landgenoot' slechts met woorden te hebben bijgestaan maar hem elke financiele steun te hebben onthouden.

Er wordt naar hartelust geschreven over een 'internationaal komplot' waarin natuurlijk ook de Verenigde Staten zijn gemengd. De coordinator van het State Department voor Cyprus, Nelson Ledsky, die in oktober onvermoeibaar heeft rondgereisd langs de drie hoofdsteden, zou de belichaming zijn van de plannen het probleem-Cyprus uit de wereld te helpen buiten Denktas om. Onder het hoofd: Zelfs Ozal kan Denktas niet in de uitverkoop doen, schreef de Engelstalige Turkish Daily News gisteren: 'Internationale machten zijn al een tijd aan het werk om dit 'luttele probleempje' uit de wereld te helpen. Het kan best zijn dat ze Ozal hebben overtuigd dat meer Westerse hulp, Turkijes volledig lidmaatschap van de EG en betere economische betrekkingen met de Verenigde Staten afhangen van de mate waarin hij de kwestie-Cyprus helpt oplossen. Dit houdt natuurlijk een oplossing in die de Grieken behaagt. Laten we niet in deze val lopen.'