Jimmy, draag een regenjas; Amerikaanse rap-oorlog over seksisme en gewelddadigheid

De Amerikaanse rapgroep 2 Live Crew werd onlangs vrijgesproken van de beschuldiging obsceniteiten te verspreiden. Een overwinning voor de vrijheid van meningsuiting, maar tegen welke prijs? In de teksten van rappers is vaak sprake van grof seksisme en wordt geweld verheerlijkt. Wie ze wil laten verbieden wordt weer beschuldigd van racisme. 'Om de discussie op gang te houden is het in ieder geval aan te bevelen zo veel mogelijk platen te kopen van vrouwelijke rappers.'

'Let me stick my dick in your behind', 'I'll be fucking you and you'll be sucking me, lick my ass up and down, lick it till your tongue turns doo-doo brown.' De vrouwelijke rechter June Johnson, bloosde toen ze de aanklacht moest voorlezen aan het begin van de rechtszaak, vorige maand in Fort Lauderdale, Florida, tegen de drie leden van de rapgroep 2 Live Crew. Luther Campbell, Mark Ross en Chris WongWong stonden terecht op beschuldiging van het geven van een obscene voorstelling in een alleen voor meerderjarigen toegankelijke nachtclub in Hollywood, Florida.

Aanvankelijk zag het er somber uit voor deze jongemannen: hun plaat As Nasty As They Wanna Be was begin juni door een federale rechter obsceen verklaard. De zwarte eigenaar van een platenzaak in Fort Lauderdale, Charles Freeman, werd veroordeeld wegens de verkoop ervan. De jury die Freeman veroordeelde was geheel blank en afkomstig uit de hogere middenklasse. De samenstelling van een jury in zaken waarbij 'obsceniteit' een rol speelt is zo belangrijk, omdat volgens richtlijnen van het Hooggerechtshof uit 1973 geoordeeld moet worden op grond van de 'in de gemeenschap heersende normen'. Toch was slechts een van de juryleden in het proces tegen 2 Live Crew zwart, van de vier vrouwen waren er drie ouder dan zestig jaar en het jongste mannelijke jurylid was zanger in een kerkkoor.

Maar wat de jury in Fort Lauderdale obsceen vond, vond deze jury grappig; ze sprak 2 Live Crew vrij. De juryleden waren zo geinspireerd, verklaarden ze na afloop van het proces, dat ze hadden overwogen hun oordeel in rap-rijmen voor te dragen. Een gevolg van de vrijspraak en die in de zaak Mapplethorpe is een nieuw vertrouwen in het oordeel van jury's, aan wie in toenemende mate het antwoord wordt overgelaten op de vraag of een werk 'serieuze literaire, kunstzinnige, politieke dan wel wetenschappelijke waarde' heeft.

Museum

Toch gaat de zucht van verlichting in dit geval gepaard met gemengde gevoelens. Klassentegenstellingen, racisme en seksisme vertroebelen de discussies rondom 2 Live Crew en andere rapgroepen. In het proces tegen de exposanten van de foto's van Mapplethorpe ging het om werk van een blanke, gevestigde, tevens dode kunstenaar, wiens foto's misschien niet ieders smaak waren, maar waarvoor de subjecten vrijwillig geposeerd hadden. Om ze te bezichtigen moet men de voor velen vaak hoge drempel van een museum over. Het is kunst. In het geval 2 Live Crew gaat het om een stel zwarte, zeer levende jongemannen, die in hun teksten vrouwen zonder hun instemming reduceren tot 'bitches' en 'hoes' aan wie geen enkel plezier in seks gegund wordt. Vrouwen zijn gebruiksvoorwerpen ter meerdere glorie van de man.

Het publiek van 2 Live Crew bestaat voornamelijk uit teenagers, die hun platen overal kunnen kopen nog eens extra aangemoedigd door waarschuwingsstickers, waarvan het enige nut is de platenmaatschappijen te beschermen tegen rechterlijke vervolging. Het is entertainment, en de rappers verhelen niet dat ze vooral commerciele doelen dienen. Luther Campbell zei tegen een interviewster van de Village Voice: 'I'm degrading you to try to get me some money'. Hun rijmen zijn op radiostations te beluisteren, waarvoor zij, en andere rapgroepen, bereid zijn gekuiste versies te produceren. Alsof je de zweep of anus uit een foto van Mapplethorpe zou knippen, om hem geschikt te maken voor ophanging in een openbare bibliotheek. Op hun nieuwe plaat Banned In The U. S. A., die geheel gewijd is aan hun conflicten met het establishment, en die een ode is aan het First Amendment, zingt Campbell triomfantelijk: 'We are selling records to a totally different audience'.

Wie As Nasty As They Wanna Be beluistert, en zich door de opeenstapeling van pussy's, dicks en cunts net zo min van zijn stuk laat brengen als door een kleuter die poep, pies en kak blijft roepen, wordt inderdaad vooral getroffen door de opschepperige toon, de hanigheid die vrouwen eerder een geamuseerd superioriteitsgevoel zou kunnen geven. Professor Henry Luis Gates, een autoriteit op het gebied van de zwarte literatuur, wiens getuigenis voor de verdediging in de zaak tegen 2 Live Crew van doorslaggevende betekenis was, beschreef dit met de term 'signyfying', een overdreven vorm van zelfparodie afgeleid van de manier waarop slaven zich teweer stelden tegen de onderdrukking door hun meesters. '2 Live Crew maakt gebruik van de ergste stereotypen die over zwarte mannen bestaan ze zouden oversekste beesten zijn en blaast ze op tot ze exploderen.'

Bendeoorlogen

Helaas zijn de rappers van 2 Live Crew een stelletje schoothondjes vergeleken bij sommige andere groepen, zoals de Geto Boys uit Houston, Texas. Ze zijn vertegenwoordigers van de zogenaamde 'gangster rap', in zijn extreemste vorm ook wel 'horror rap' genoemd, een genre dat zijn oorsprong heeft in het door bendeoorlogen geplaagde Compton Getto in Los Angeles. Het beschrijft het geweld in het getto, soms in de vorm van fantasie, soms als directe weergave van de realiteit. Geweld tegen vrouwen en homoseksuelen zijn daar een vast onderdeel van.

De muziek van de Geto Boys is niet alleen agressiever, de teksten verhouden zich tot die van 2 Live Crew als harde tot zachte porno. Berucht is hun 'Mind of a Lunatic', waarin ze zich in de geest van een vrouwen-hatende psychopaat verdiepen: 'Looking through her window, now my body is warm/ She's naked, and I'am a Peeping Tom/ Her body's beautiful, so I'm thinking rape/ Shouldn't had her curtains open, so that's her fate/ Leaving out the house, got the bitch by her mouth/ Dragged her back in, slammed her down on the couch/ Whipped out my nightstick and screamed 'I'm cutting'/ Opened her legs, and commenced to fuckin'/ She begged me not to kill her I gave her a rose/ Then slit her throat, and watched her shake till her eyes closed/ Had sex with her corpse before I left her/ And drew my name on the wall like helter-skelter.'

Met enige moeite zou men dit soort teksten nog kunnen beschouwen als een waardevol cultureel document, representatief voor een onderklasse, waar men tot beter begrip toch kennis van moet nemen. Men kan zich er ook door bedreigd voelen. Humor is het zeker niet. Verwarrend is dat men ertoe neigt sympathie op te vatten voor Jack Thompson, de conservatieve, evangelisch-christelijke advocaat uit Florida op wiens instigatie de processen tegen 2 Live Crew zijn gevoerd, en die zijn aandacht in de toekomst onder anderen op de Geto Boys hoopt te richten. In een interview met het popblad East Coast Rocker komt hij heel redelijk over.

Thompson verdedigde als advocaat jarenlang mishandelde vrouwen en kinderen. Hij keert zich tegen de notie, die juist vaak in rechts-puriteinse kringen leeft, dat sommige vrouwen zelf schuld hebben aan hun verkrachting, omdat ze er door kleding of gedrag om gevraagd zouden hebben. Het is een notie die ook de Geto Boys propageren: had ze het gordijn maar niet moeten openlaten. Thompson klinkt paternalistisch maar oprecht: 'Ik vecht tegen de ideeen die postvatten in de hoofden van die kinderen over hoe ze vrouwen horen te behandelen als ze opgroeien. Ik denk niet dat het gezond is als hen wordt voorgehouden dat vrouwen die gewoonlijk de gezinshoofden zijn er alleen maar zijn om geneukt, mishandeld en afgedankt te worden.' Thompson krijgt voor zijn acties steun van vooral zwarte vrouwen.

Wilding

Men kan geen direct verband aanwijzen tussen teksten van bij voorbeeld de Geto Boys en het toenemende verschijnsel van 'wilding': groepen jongeren die voor de lol rovend, mishandelend en verkrachtend door de straten trekken. Ook tussen teksten van Audio-2 die het in elkaar slaan van homo's propageren en het feit dat dat de laatste tijd hoe langer hoe meer gebeurt, en tussen de tegen drugs gerichte rap van Geto Boys waarin de zanger zijn aan crack verslaafde vader doodschiet en het feit volgens schattingen van een Newyorkse politie-inspecteur dat in de getto's 'iedere tweede veertienjarige een schietwapen bezit' kan men geen rechtstreeks verband leggen. De teksten verschaffen aan dit geweld wel een zekere glamour. Daarin zijn de rappers echter niet uniek; succesvolle bioscoopfilms als Lethal Weapon zijn niet minder verantwoordelijk voor de gedachte dat het bezit van een pistool extra mannelijk maakt en talkshows als die van Geraldo over onderwerpen als 'Kids Who Kill' worden niet gemaakt uit sociologische interesse. Maar waar ligt de grens?

Wie hardop zegt zich bedreigd te voelen door jongens die deze gewelddadige raprijmen in het hoofd gestampt krijgen, kan rekenen op de beschuldiging aan racistische paranoia te lijden. Een paranoia die gevoed wordt door de media, die gevallen van 'wilding' uitmelken als een jonge blanke bankemployee tijdens het joggen in Central Park het slachtoffer is en nauwelijks aandacht besteden aan de veel vaker voorkomende gruweldaden tegen zwarte vrouwen in de achterbuurten. Wie vindt dat het voor deze zwarte vrouwen mogelijk zou moeten zijn om, net als bij voorbeeld in Nederland, op grond van seksisme via de rechter verbod van het soort teksten als 'Mind of A Lunatic' te vragen, kan op hevige tegenstand rekenen.

Voor progressieven is er geen viezer woord dan 'censuur', alleen rechtse puriteinen willen de vrijheid van meningsuiting aantasten. Zo kon vorige week een keten van platenzaken in Dallas na dreiging met gerechtelijke vervolging wegens onzedelijkheid gedwongen worden de verkoop van As Nasty As They Wanna Be te staken. In Boston namen kortgeleden homo-activisten uit protest tegen de mishandeling van een homoseksueel, waarbij Turbo B., een lid van de rapgroep Snap betrokken was, het recht in eigen hand: door middel van een boycot dwongen ze zeven platenzaken de plaat van Snap van de planken te halen.

Reactie

Een 'discussie' op de vrije markt, dat is toch het mooiste. De gedachte dat een overheid misschien de taak zou kunnen hebben om via de wet ook de zachtste stemmen te beschermen, leeft hier in Amerika niet zo. Om de discussie op gang te houden is het in ieder geval aan te bevelen zo veel mogelijk platen te kopen van vrouwelijke rappers, die nu hoe langer hoe meer opkomen. In zogeheten 'answer records' prikken zij de macho opschepperij door, of overtreffen die. Ook brengen ze andere aspecten van het getto-leven naar voren. De tweevrouws groep Bytches With Problems (een parodie op de groep Niggas With Attitude) bij voorbeeld, gaat op hun plaat Two Minute Brother begeleid door paringsgeluiden een sarcastische dialoog aan met een mannelijke zanger over de kwaliteit van het geleverde: 'Is this all you got/ one minute and you go: 'pop'!' Hun rijmen doen in vulgair taalgebruik niet onder voor die van hun mannelijke collega's, maar ze stellen wel de eis, na opgenoemd te hebben wat ze allemaal lekker zouden vinden, dat 'Jimmy must wear a raincoat' (condoom).

In 'We want Money', wordt het probleem van een alleenstaande moeder aan de orde gesteld, die maar moet zien hoe ze aan geld komt voor luiers, terwijl de man in een jeep rijdt. Monie Love uit Engeland zingt in haar binnenkort door Warner Brothers uit te brengen plaat Down to Earth over 'Pups Lickin' Bone', tegen vrouwen die hun lichaam gebruiken om mannen aan te trekken, en in 'Just Don't Give A Damn' moedigt ze vrouwen aan op te houden excuses te bedenken voor mannen die hen mishandelen, en deze mannen te verlaten. Shazzy zingt op haar plaat Attitude: A Hip-Hop Rapsody in 'The Way It Is': 'He was only 11, a mother shouts in despair/ A body bag used to be her son in the school's care/ And one lil' suspect sits in the police car/ cryin' cause he stole his brother's gun from the money jar/ He was only 14, livin' a big man's dream gangster/ Rock shot him 'cause he stepped on his ice cream'. En in 'Believe It So': 'Nine women out of 10, will tell you hell no/ I ain't livin' like a body with no face/ Identity is set and my mind is a terrible thing to waste'. Seks is ook voor vrouwen lekker, mits 'The Hump Thump game you quit', volgens MC Trouble, en 'With your hart and your soul, not the size of your dick', volgens Nineh Cherry.

Cherry's plaat Raw like Shushi werd uitgebracht door Virgin Records, de maatschappij die zichzelf censureert. Jeff Ayeroff, een van de directeuren, was ook de initiatiefnemer van de actie 'Rock the Vote', die probeerde meer jongeren naar de stembus te krijgen, in de hoop tegenwicht te bieden tegen conservatieve krachten. 'Ik ben tegen censuur. Op onze platen vind je geen stickers. Ik ben voor seks, maar tegen geweld. In onze muziek en video's komen geen pistolen voor, er wordt niemand in elkaar geslagen. Je moet in je eigen achtertuintje beginnen', zegt Ayeroff.

Het zou aardig zijn als iedereen dat vond, maar de houding van de anonieme distributeur van de Geto Boys is toch overheersender. Hun plaat is getooid met het opschrift 'Def American Recordings is tegen censuur, onze fabrikant en distributeur zijn het echter niet eens met de inhoud van deze plaat, die ze gewelddadig, seksistisch, racistisch en onfatsoenlijk vinden.' Dit zou je ongeveer kunnen vergelijken met een slager die een biefstuk verkoopt met op het zakje de tekst: 'Ik ben zelf vegetarier en ik ben tegen het doden van dieren; ik vind de inhoud van dit pakje smerig, maar ja, het is mijn beroep en ik moet er toch geld mee verdienen.'