Controle-actie onder beursstudenten volgens hoogleraar onwettig

ROTTERDAM, 16 nov. De controle-actie van minister Ritzen (onderwijs) onder uitwonende studenten is op juridisch drijfzand gebouwd. De minister handelt in strijd met de wet als hij (oud-)studenten die het controleformulier niet terugzenden, een deel van de beurs die zij dit jaar hebben gekregen laat terugbetalen.

Dit zegt prof.mr. F. M. Noordam, hoogleraar sociaal-zekerheidsrecht aan de Groningse Universiteit in de Groningse universiteitskrant die gisteren is verschenen. Volgens Noordam is het juridisch niet mogelijk het toegekende beursbedrag te verlagen alleen omdat het controleformulier niet is teruggestuurd.

De Informatiseringsbank begon in september een grote controle-actie onder de 310.000 (oud-)studenten die in 1990 ten minste een maand een beurs als uitwonende student hebben gekregen. Deze kregen een formulier waarop zij moesten aangeven of zij daadwerkelijk op kamers wonen of dat hebben gedaan. Als de (oud-)studenten het formulier niet voor 31 oktober terugstuurden, dan zouden zij met terugwerkende kracht tot 1 januari worden beschouwd als thuiswonende student. Het verschil in basisbeurs (350 gulden) zou moeten worden terugbetaald. Op 1 november had de bank negentig procent van de verzonden formulieren terug.

Volgens Noordam valt het niet verstrekken van inlichtingen niet onder de gronden waarop de minister volgens de Wet op de studiefinanciering een toegekende beurs kan wijzigen. Hij meent dat de Informatiseringsbank eerst per individuele student aannemelijk moet maken dat hij niet op kamers woonde toen hij een uitwonende beurs kreeg. Verder is de student weliswaar verplicht inlichtingen te verstrekken, maar moet de minister aantonen dat het de student verwijtbaar is als hij deze niet geeft, zo meent Noordam. De vraag is of dit kan bij studenten die bijvoorbeeld na hun studie verhuisd zijn en het formulier niet ontvangen hebben. Zij zouden dan in de afgelopen maanden regelmatig een dagblad hebben moeten lezen, omdat de bank daarin via een advertentie (oud-)studenten wijst op de verplichting zo'n formulier dan op te halen. Noordam meent dat hetzelfde verhaal opgaat voor de eerder dit jaar gehouden controle op de toeslag voor de verzekering tegen ziektekosten.

Ook als Noordam geen gelijk krijgt, zal de minister overigens onmogelijk de toegekende basisbeurs van studenten die langer dan drie maanden geleden met hun studie zijn gestopt achteraf kunnen wijzigen, zo leert navraag bij een aantal juristen. Dat kan alleen als er sprake is van bedrog in alle andere gevallen is de minister te laat.

Volgens een woordvoerder van de Informatiseringsbank snijdt het betoog van hoogleraar Noordam geen hout. De wet biedt volgens hem wel degelijk de juridische mogelijkheid de beurs te verlagen wanneer controle-formulieren niet worden teruggestuurd. Minder zeker is hij over het wijzigen van de beurs bij oud-studenten die langer dan drie maanden geleden zijn gestopt. Hij weigert te specificeren op welk onderdeel van artikel 55 van de Wet, dat de herziening van een beurs regelt, de bank zich juridisch baseert. Dat laatste is van belang omdat voor de afzonderlijke herzieningsgronden verschillende termijnen zijn aangegeven.