Akkoord in Wenen over reductie bewapening

ROTTERDAM, 16 nov. De 22 landen van de NAVO en het Warschaupact hebben gisteren in Wenen overeenstemming bereikt over de tekst van een ontwapeningsakkoord dat volgende week in Parijs zal worden ondertekend.

Het meest substantiele deel ervan wordt gevormd door afspraken over beperking van de aantallen tanks, artillerie, pantserwagens, vliegtuigen en helikopters. Dit zeer gedetailleerde CFE-verdrag over vermindering van de conventionele bewapening, dat meer dan 170 pagina's telt, geeft precies aan hoeveel tanks en pantservoertuigen in welke regio mogen worden gestationeerd. Tot op het laatst is onderhandeld over de meest minutieuze details, omdat elke verandering in de opstelling van de wapensystemen consequenties had voor de andere betrokken landen. Verder zijn ook regelingen getroffen voor controle op de naleving van die afspraken.

De tekst van het CFE-akkoord, waartegen de landen tot uiterlijk gisteravond zeven uur nog hun bezwaren konden inbrengen, wordt morgen gedrukt, waarna de Weense onderhandelaars zondagmorgen de definitieve versies zullen paraferen. Maandagmorgen volgt de officiele ondertekening in Parijs door de staatshoofden of regeringsleiders van de 22 landen. Dit gebeurt voorafgaand aan de topontmoeting van de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE), waaraan wordt deelgenomen door 32 Europese landen, Canada en de Verenigde Staten.

In de Oostenrijkse hoofdstad was vanmorgen nog geen overeenstemming bereikt over de definitieve tekst van een nieuw pakket van vertrouwenwekkende maatregelen, dat een uitbreiding zou moeten betekenen van eerder daarover in Stockholm gemaakte afspraken. Deze CSBM's, waaraan alle 32 Europese landen, de Verenigde Staten en Canada meedoen, voorzien in afspraken over uitwisseling van militaire informatie over land- en luchtstrijdmachten.

Pag. 5: Akkoord over ontwapening in Wenen

De Sovjet-Unie heeft tot het laatst toe geprobeerd om de marines in dit concept-akkoord onder te brengen, wat tot fel verzet van vooral de Amerikanen leidde. Op het allerlaatste moment gaven de Russen op dit punt echter toe en werd het woord 'naval' uit een kleine dertig pagina's tellende ontwerptekst geschrapt. De verwachting is dat nog dit weekeinde overeenstemming zal worden bereikt over de CSBM's. Die overeenstemming wordt echter niet in de vorm van een akkoord gegoten en hoeft ook niet in Parijs als zodanig te worden ondertekend.

De Verenigde Staten hebben de eventuele vorming van een Europees centrum voor conflictpreventie afhankelijk gemaakt van nieuwe afspraken over vertrouwenwekkende maatregelen. De Amerikanen zagen weinig in de vorming van zo'n centrum als het niet tenminste concrete taken zou krijgen, zoals het toezien op de naleving van die maatregelen.

In Wenen is men het verder eens geworden over de tekst van de Verklaring van Parijs, die volgende week woensdag zal worden ondertekend door de staatshoofden en regeringsleiders van alle 34 CVSE-landen. Over het grootste deel van deze verklaring, waarin met vreugde kennis wordt genomen van de diep ingrijpende veranderingen in Europa, bestond al enige tijd overeenstemming. Alleen de meer concrete afspraken leverden nog wat problemen op. Vast staat dat in Parijs zal worden besloten tot de vorming van een klein secretariaat voor de CVSE (dat in Praag wordt gevestigd), het genoemde centrum voor conflictpreventie (dat in Wenen zou moeten komen), en een bureau dat zal toezien op het democratisch verloop van verkiezingen in Europa (dat in Warschau zal zetelen). Over de personele samenstelling van deze instellingen werd tot het laatst toe touwgetrokken.

De 34 landen zijn het niet eens geworden over een mede door Nederland gesteund voorstel om in geval van een crisis hoge ambtenaren van alle 34 landen op korte termijn bijeen te kunnen roepen. Een dergelijke bijeenkomst zou al op verzoek van slechts een van de 34 deelnemende staten plaats moeten kunnen hebben. Voor deze suggestie bleek de in het CVSE-proces nog altijd benodigde unanimiteit uiteindelijk niet te bereiken.

Diplomaten in de Oostenrijkse hoofdstad tonen zich echter bijzonder tevreden over de bereikte resultaten. Ze spraken van 'succesvolle onderhandelingen die aangemerkt kunnen worden als een mijlpaal in de naoorlogse geschiedenis'.