Aardschijters en gifpissers; Musical over het milieu van het Nederlands Kinder Theater

Smogsmullers reuze daad gaat op 19 januari in premiere in Theater De Purmaryn te Purmerend. Daarna tournee.

Stel je voor: je kampeert met je caravan langs de snelweg. Als je op een ochtend wakker wordt blijkt je caravan niet meer op de grond te staan, maar op een snelgroeiende gifbelt. De goudvis is dood, de vogel ligt bewusteloos en de hond voelt zich ziek. Dat overkomt opa Joop, oma Jans en hun kleinkinderen. In de gifbelt wonen de Gifpissers en de Aardschijters; Smogsmuller de Tweede is hun aanvoerder. Naar de namen te oordelen valt van deze monsters weinig goeds te verwachten; wat een geruststelling is het dan te bedenken dat ze alleen in een sprookje bestaan. Een sprookje over het milieu, verpakt in de vorm van een musical die Smogsmullers reuze daad heet.

Lang voor de zomervakantie konden kinderen tussen 10 en 17 jaar zich aanmelden om voor deze musical auditie te doen. Daarna bleven dertig kinderen over. Sommigen hadden al ervaring: zij wisten hoe het is om maandenlang iedere vrije zaterdag liedjes en dansnummers in te studeren en ook nog de tekst van hun rol uit het hoofd te leren. Het kleine hondje Debbie heeft ook eerder op het podium gestaan. Dat kun je merken: Ze kijkt rustig om zich heen en gaapt eens als een van de spelers haar een zonnebril opzet en in een rugzak propt.

Het is zaterdagochtend 11 uur; in het buurthuis in Purmerend zijn de meisjes en jongens van het Nederlands Kinder Theater al anderhalf uur hard aan het zwoegen. Ze repeteren een lied en worden daarbij vaak onderbroken door Manja Siebrecht, de regisseuse. 'Concentreer je', roept ze. 'Jullie moeten doen alsof jullie motorrijders zijn en in de file zitten.' Iedereen gaat twee aan twee in de rij staan, dan klinkt er muziek. 'File... ' zingen ze, 'We komen nooit meer uit de file, wegen vol met blik en uitlaatgas.' Het is zo swingend dat je zin krijgt net als al die motorrijders te gaan dansen.

Tanja (11 jaar) zit langs de kant: ze doet niet mee omdat ze maar een halve rol heeft. Ze is reserve Aardschijter en valt in als Sasha zich moet verkleden. Tanja vindt het een voordeel om een halve rol te hebben: nu kan ze tenminste de musical bekijken terwijl de anderen op het toneel staan. Meghna is even oud als Tanja; zij heeft twee rolletjes: ze is monster en glimworm. Omdat ze altijd op zaterdag repeteert, moet ze weleens een wedstrijd van selectieturnen laten schieten, maar gelukkig vindt ze het leuker om aan de musical mee te doen.

Vandaag is het de verjaardag van Rogier: ook hij is nu elf. Hij speelt de rol van Pimmetje, een van de kleinkinderen van opa en oma. Wat voor jongen is Pimmetje? Rogier denkt even: 'een bang persoon', zegt hij aarzelend. 'Hij jankt heel snel', schiet Danilo hem te hulp. Rogier vindt zijn rol stom: 'Ik moet zo babyachtig doen en ik begin net groot te worden'. De liedjes vindt hij wel leuk, alleen het kauwgomballenlied niet. Toch zingt hij even later vol overgave in het koor: 'Zij is dol op kauwgomballen'.

Wel drie keer moet Benjamin (14 jaar) herhalen wie hij speelt voordat ik hem versta. Maar de muziek staat dan ook erg hard. Hij is zeekakkelobbis en speelt ook de rol van de visvogel: het pluche beest dat hij over zijn hand heeft getrokken. Benjamin vertelt dat hij twee lessen buikspreken heeft gehad om de twee rollen tegelijk te kunnen spelen. Zo heeft hij bij voorbeeld geleerd hoe je de p moet uitspreken, maar hoe dat in zijn werk gaat zegt hij niet. Dat is geheim. Nadat Benjamin in een deinende zee zijn tekst heeft gezegd en toch zijn lippen heeft bewogen, komt hij haastig aangelopen. 'Je moet er niet op letten dat ik nog niet buikspreek', zegt hij. 'Dat kan ik met deze pop niet. Ik heb daar een vogelpop voor nodig, maar die is nog niet klaar.'

Nog geen van de spelers heeft een kostuum aan, alleen Meta. Ze is een met olie besmeurde vogel en ze draagt een prachtig felgekleurd verenpak. Ze maakt danspassen, maar omdat het pak zo groot en zwaar is gaat het minder goed dan anders. Haar hoofd wordt steeds roder. Ze moet de dans een paar keer over doen. Ze kijkt ernstig en een beetje verdrietig. Als iedereen het slotlied heeft gezongen stapt Meta snel uit haar vogelkostuum, ze haalt opgelucht adem.

Het is half vier: alle scenes zijn nu doorgenomen. De regisseuse is heel tevreden, ze vindt dat het al veel beter gaat dan een week geleden. Maar dat moet ook wel want binnenkort, op 2 december, wordt de eerste voorstelling voor publiek gegeven. Daarna zal de groep in allerlei theaters in het land optreden en het is zelfs de bedoeling dat Smogsmullers reuze daad in Rusland wordt opgevoerd. Rogier, Benjamin en de 28 anderen zullen dan in schouwburgen in Moskou en Leningrad staan en waarschijnlijk logeren bij Russische kinderen.