Sovjet-topadviseur Sjatalin: Hervorming USSR buiten regering om

MOSKOU, 15 nov. De regering van de Sovjet-Unie zal bij het economische hervormingsbeleid 'alleen nog in naam' regeren en verder vrijwel volledig op een zijspoor worden gezet. Dit zegt de Russische econoom Stanislav Sjatalin vandaag in een vraaggesprek met NRC Handelsblad.

President Michail Gorbatsjov wil volgens Sjatalin, lid van Gorbatsjovs Presidentiele Raad, de overgang naar de markteconomie toevertrouwen aan een apart comite, dat uitvoerende bevoegdheden krijgt en direct aan het staatshoofd verantwoording is verschuldigd. De regering van premier Nikolaj Ryzjkov, die deze zomer het verzet tegen een in zijn ogen al te radicaal hervormingsprogramma leidde, zal dan alleen 'in naam nog blijven bestaan'.

Sjatalin is de belangrijkste opsteller van het 'vijfhonderd-dagenplan' waarin een radicaal economisch hervormingsprogramma vorm kreeg. Volgende week komt Sjatalin naar Nederland, onder meer om de voetbalwedstrijd PSV/Vitesse bij te wonen.

Volgens Sjatalin moet met de nieuwe constructie het uiteenvallen van de Sovjet-Unie als economische eenheid worden voorkomen. Want nu zelfs steden en fabrieken zich al 'soeverein' verklaren en hun deel van het staatseigendom opeisen bestaat 'het gevaar dat we terugkeren naar het onverlichte feodalisme'. 'Als we dat proces niet stopzetten, loopt het op een totaal bankroet uit', aldus de naaste medewerker van Gorbatsjov.

Sjatalin zegt weer alle vertrouwen te hebben in de president. Dat Gorbatsjov zijn 'vijfhonderd-dagenplan' niet onvoorwaardelijk heeft willen overnemen, speelt geen rol, concludeert hij. Volgens Sjatalin is nu ook Gorbatsjovs grote politieke concurrent Boris Jeltsin, de president van Rusland, er van overtuigd dat hij compromissen met de centrale macht in Moskou moet sluiten omdat hij anders zelf zal worden 'weggevaagd'.

Gorbatsjov heeft het 'vijfhonderd-dagenplan' aanvaard als uitgangspunt, maar stelde de aanhangers van drastische hervormingsmaatregelen vorige maand teleur door de Opperste Sovjet van de Unie een eigen plan voor te leggen waarin hij zocht naar een 'synthese' met het veel minder vergaande programma van de regering-Ryzjkov. De president ging daarmee nadrukkelijk voorbij aan de eis van de oppositie om premier Ryzjkov tot aftreden te dwingen.

Pag. 15: Vraaggesprek Sjatalin