Onregelmatig verschijnende krant het werk van een man; Een hardnekkige pamflettist

Het zal menigeen ontgaan zijn maar sinds vorige maand is Nederland een nieuwe krant rijker. Hoewel de naam Berliner Abendpost anders suggereert, betreft het hier een 'onafhankelijk onregelmatig verschijnend dagblad' dat in Utrecht wordt vervaardigd. 'Dit blaadje op A4-formaat wil kritisch berichten over de pogingen die het kapitalisme doet om socialistische verworvenheden af te schaffen en richt zich daarbij speciaal, maar niet in hoofdzaak, op Duitsland', zo valt in het eerste nummer te lezen.

'Nummer 1, eerste jaargang' van de Abendpost is gedateerd op 'woensdag 3/zaterdag 13 oktober 1990'. Oorspronkelijk lag het in de bedoeling dat eerste nummer op drie oktober uit te brengen. 'Maar op de dag van de Duitse hereniging was ik zo door emoties gegrepen, dat ik een stevige slok tot mij nam', aldus Martin de Zoete, oprichter, eigenaar, sponsor, uitgever, hoofdredacteur, zetter, opmaker, administrateur en enig verslaggever van de krant. 'Vandaar dat het blad pas op 13 oktober het licht zag.' Uit het eerste nummer blijkt duidelijk waar de Abendpost voor staat. Het feest van de Duitse hereniging wordt samengevat onder de kop 'Eenwording van beide Duitslanden een schandelijk feit.' In het artikel omschrijft 'onze redacteur Martin de Zoete' de Duitse bondskanselier Helmut Kohl als 'een lompe vette 'christendemocraat', die zijn eigen lichaamsgewicht net zo met zich mee torst als zijn reusachtig pak aandelen in Daimler Benz'.

Over de consequenties van het verdwijnen van de DDR toont de Abendpost zich somber, al was het alleen al 'omdat de soms prachtige socialistisch-realistische beelden van hun sokkel worden gelicht en vervangen door vormloze gesubsidieerde onzinkunst naar Amerikaans model'. Ondanks de soms agressieve en eenzijdige toonzetting ontbeert de Abendpost niet elke vorm van nuance. Zo staat in het inmiddels verschenen tweede nummer dat de Oosteuropese volkeren 'bevrijd zijn van een vorm van socialisme die verstikkend werkte en onderdrukking van andersdenkenden tot gevolg had'. Maar het is volgens de krant onjuist daaraan de conclusie te verbinden 'dat het socialisme zijn langste tijd heeft gehad'. Ook valt het te betreuren dat met de ineenstorting van het communisme in het Oostblok 'alle zorg van de overheid op het gebied van medische en sociale zorg' is verdwenen.

Leninist

Abendpost-oprichter Martin de Zoete is niet eenvoudig als stalinist of laatste der Mohikanen te bestempelen. Zeker, hij is ex-CPN'er en tegenwoordig lid van de Socialistische Partij. Marxist mag je hem echter niet noemen, 'leninist misschien wel'. Na de omwentelingen in Oost-Europa deed hij een flinke stapel marxistische lectuur de deur uit, waaronder Das Kapital. Zijn boekenplanken herbergen nog wel een uitgebreide Lenin-collectie en aan de muur van zijn kantoor prijkt de Russische vlag. De affiche van de Griekse sociaal-democratische PASOK-partij die ernaast hangt, lijkt een vreemde eend in de bijt, 'maar het betreft hier een mooie poster'.

Waar De Zoetes fascinatie voor Duitsland vandaan komt, is ook hemzelf niet geheel duidelijk. In ieder geval spreekt de Duitse Grundlichkeit hem aan. 'Ik houd gewoon van dat land', zegt hij. Als kind ging hij er altijd met zijn ouders op vakantie heen. Ondanks zijn zorgen over het verdwijnen van de DDR, heeft hij tot zijn spijt nooit een voet in de voormalige heilstaat gezet. 'Wel stond ik urenlang op de Muur om naar de andere kant te kijken', zegt hij op dromerige toon.

De Abendpost-uitgever laat weten dat hoewel hij 'met enige vertraging' in september werd geboren, hij 'uitgerekend' was voor half augustus 1961, toen de Muur werd gebouwd. 'Die Muur heeft mijn hele leven gefunctioneerd', concludeert hij. Nu Duitsland einig Vaterland is, moet hij er 'wel tien keer' over nadenken alvorens nog naar Berlijn te reizen.

De Socialistische Partij probeert hem van tijd tot tijd over te halen om mee te doen aan straatacties maar daar laat hij zich niet toe verleiden. Nooit zal hij bij de fabriekspoort posten of folders op straat uitdelen. 'Dat vind ik onbetamelijk', meent hij. Toetsenbord en beeldscherm beschouwt hij als zijn voornaamste strijdmiddelen, al zegt hij er nog niet uit te zijn of het gebruik van geweld te allen tijden onacceptabel is. Tenslotte leven we in Nederland 'in een klimaat van geestelijke onderdrukking'. Tot nu toe ventileerde hij zijn politieke ideeen in Gist, het studentenblad van de SP. Daarnaast publiceert hij regelmatig gedichten in homo-bladen.

De Berliner Abendpost geeft hij in eerste instantie uit 'voor alle mensen die klakkeloos accepteren dat Duitsland niet meer gedeeld is' of, zoals hij het zelf in de krant formuleert, 'voor wie liever de waarheid leest in plaats van propaganda'. Tot nu toe stuurt hij de Abendpost ongevraagd op aan vrienden en bekenden. Het blad is niet los te koop maar uitsluitend voor twee kwartjes per nummer via een abonnement verkrijgbaar. Over de oplage doet hij aanvankelijk geheimzinnig. Na enig aandringen laat hij zich ontvallen dat van het eerste nummer 'enkele tientallen exemplaren' zijn vervaardigd terwijl de oplage van nummer twee is verhoogd tot 'een honderdtal'. Op stapel staat een dubbelnummer dat in zijn geheel aan 'De Muur in de Nederlandse literatuur' zal zijn gewijd. 'Uiteraard zal ik daarbij ook uit eigen werk putten', laat hij weten.

Tot nu toe heeft zich nog geen enkele abonnee gemeld maar dat is volgens De Zoete 'geen enkele graadmeter'. Slechts indien uit de reacties blijkt dat niemand aan zijn krant behoefte heeft, zal hij overwegen de uitgave ervan te staken. Wellicht zal hij dan een korte-golf-zender aanschaffen, zo laat hij weten, om via 'Radio De Zoete international' de mensheid alsnog van de waarheid op de hoogte te stellen.

De Abendpost-uitgever is nu nog in dienst van de afdeling voorlichting van het Humanistisch Verbond, vanaf december wil hij zich full-time wijden aan zijn eigen grafisch bureau. Immers, 'sinds Gorbie is winst geen vies woord meer, zodat ik misschien ook nog eens naar een betere buurt kan verhuizen'. Gezien de beschikbaarheid van geavanceerde apparatuur, ziet de Berliner Abendpost er professioneel uit. De Zoete maakt gebruik van desk top publishing en 'drukt' de krant met behulp van een laser-printer, hoewel hij eigenlijk vindt dat de Abendpost 'de aparte geur' van Oostduitse of Russische drukinkt zou moeten hebben. Hij is steeds op zoek naar 'grauw krantenpapier', maar dat is moeilijk op A4-formaat te verkrijgen.

Actueel

De Abendpost probeert zo actueel mogelijk te zijn. Nog tijdens ons gesprek laat hij de lezers onder de kop 'Abendpost in Avondkrant' weten dat binnenkort 'een uitgebreid interview met onze hoofdredacteur' in NRC Handelsblad zal verschijnen. Zodra hij op de Deutsche Welle hoort dat in Moskou een man een aantal schoten heeft gelost tijdens de herdenking van de oktoberrevolutie, vermeldt hij deze gebeurtenis onder het kopje 'Laatste nieuws'. Dat het bericht lang voordat de Abendpost haar lezers zal hebben bereikt, al in de landelijke dagbladen valt te lezen, stoort hem niet in het minst. Al sinds het eerste nummer fulmineert hij immers tegen het feit dat zowel de vrouw die de Duitse politicus Oskar La Fontaine neerstak, als de man die de Duitse minister van Binnenlandse zaken Wolfgang Schauble neerschoot, beiden in de media als 'psychisch gestoord' werden omschreven. Net als bij de Moskouse schutter het geval is, gaat het hier volgens Martin de Zoete namelijk wel degelijk om politieke aanslagen. Snerpend schrijft hij: 'Als de voortekenen niet bedriegen, zullen de Duitse psychiatrische ziekenhuizen overvoerd raken met politieke dissidenten. Het fascisme komt, sluipend, van hogerhand en heet: democratie en fatsoen.'

Het is niet voor het eerst dat De Zoete zich op het uitgeverspad begeeft. Sinds enkele jaren beheert hij de eenmansuitgeverij Athmer die zich tot nu toe specialiseerde in het uitgeven van homo-erotische poezie. De Zoetes romantische instelling lijkt moeilijk te combineren met zijn hard-core politieke opvattingen. 'Ik ben ook voor mezelf soms een raadsel', stelt hij. Zijn politieke stellingname mag dan orthodox aandoen, 'bevlogenheid zonder zelfkritiek' acht de jonge uitgever onacceptabel. Ook de inhoud van de Berliner Abendpost heeft derhalve geen eeuwigheidswaarde. 'Ik ben ten volle bereid later voor mijn eventuele fouten uit te komen.'