De hoorn naast de haak

Step across the Border. Regie: Nicolas Humbert en Werner Penzel. Met: Fred Frith, Joey Baron, Iva Bittova. In het voorprogramma: Door de muur. Regie: Barbara Hin. Amsterdam, Rialto.

'Negentig minuten celluloid-improvisatie' noemen de Duitse regisseurs Nicolas Humbert en Werner Penzel hun film Step across the Border over de Engelse avant-garde gitaarvirtuoos Fred Frith. Je kunt ook denken aan een kruising tussen de omineuze new-age-filosofieen en de muziek van Philip Glass in Koyaanisqatsi, de zwart-wit-impressies van wereldsteden in Clemens Klopfensteins Geschichte der Nacht en de typografie van Paul van Ostayens poeem 'Bezette Stad'. Een andere toelichting biedt undergroundfilmer Jonas Mekas die in de film de 'butterfly-wing'-theorie uitlegt: 'Als ergens in China een vlinder zijn vleugels laat bewegen op de wind, heeft dat absolute consequenties voor de hele wereld'.

U begrijpt het wel: alles hangt weer eens met alles samen. Aan de orgie van beelden (New York, Tokio, Bern, St. Remy de Provence, een schaapskudde in Yorkshire) en geluiden Frith en zijn vrienden jammen met gitaren, saxofoons, violen, vogel- en trompetgeluiden, lepels, potten en pannen valt geen touw vast te knopen, maar je moet het ondergaan als een totaalervaring. Aan een boom zo vol beladen hangen altijd wel een paar vruchten die naar meer smaken. Frith doet aan de telefoon een ijsvogel na en aan de andere kant van de wereld ligt in de regen een hoorn naast de haak. De discreet meeswingende oorbelletjes van de Tsjechische violiste-stemkunstenares Iva Bittova deden me even opveren en de slotscene paart geestig een dansliedje van Frith aan het absurde beeld van twee van de kou trappelende bejaarden op een winters perron.

Overbodige aanstellerij en etherische nonsens drukken die paar aardige momenten snel uit de herinnering. Als dit soort gefilm de norm wordt voor de kunstzinnige cinema in Europa, dan zijn we nog niet jarig. Toch wist de Zwitserse coproducent de weg te vinden naar enkele Euro-filmloketten. Step Across the Border verwierf een eervolle vermelding in de categorie documentaire in het kader van de Europese Filmprijzen en het European Film Distribution Office (EFDO) deelde enkele premies uit voor de internationale verbreiding. Die 4266,77 ECU voor de Benelux vormen waarschijnlijk de enige reden dat Step across the Border hier uitgebracht wordt.

Zo knoopt distributeur Meteor Film de eindjes aan elkaar. Als aardige tegenprestatie voor de toeschouwer wordt in het voorprogramma de korte film Door de muur van Barbara Hin vertoond, een celluloidimprovisatie van vijftien minuten in een Amsterdams trappenhuis, die wel van visuele inventiviteit en gevoel voor humor getuigt.