Geheime groep volgens Lubbers niet voor geweld

DEN HAAG, 14 nov. Nederland heeft een geheime organisatie van een gemengd burgerlijk militair karakter die de geestelijke weerbaarheid van de bevolking in bezettingstijd moet versterken.

Daarnaast moet de groep de Nederlandse regering in ballingschap van de nodige informatie voorzien. Er is geen geheim commando voor grootschalige sabotage-activiteiten in oorlogstijd. Dat schrijft premier Lubbers in een brief aan de Tweede Kamer.

Naar aanleiding van ervaringen in de bezettingstijd is de organisatie in de jaren vijftig opgericht. Enige maanden geleden is de omvang van de organisatie tegen het licht gehouden om met het absoluut noodzakelijke te volstaan, schrijft Lubbers. De Tweede Kamer is niet op de hoogte van het bestaan en de activiteiten van de groep die rechtstreeks verantwoording verschuldigd is aan de premier en de minister van defensie. Na vertrouwelijk beraad met de vier fractievoorzitters van de grote partijen dringen PvdA en Groen Links aan op een openbaar debat naar aanleiding van de brief van de premier.

Vorige week maakte de Italiaanse premier Andreotti bekend dat naast een geheime organisatie in zijn land, die er van wordt verdacht ook in vredestijd sabotage-acties te hebben uitgevoerd, eenheden in Belgie en Nederland actief zijn. Lubbers meldt aan de Kamer dat van buitenlands of NAVO toezicht op de organisatie geen sprake is geweest. De contacten met andere organisaties in NAVO-landen, waarvan sommige anders gestructureerd zijn, respectievelijk een ander karakter hebben, hebben zich voor wat Nederland betreft beperkt tot de vraag hoe in bezettingstijd de communicatielijnen open te houden en de weerbaarheid van burgers te vergroten.

Alleen de premiers en de ministers van Defensie van opeenvolgende kabinetten waren samen met een kleine groep ambtenaren en militairen van het bestaan de organisatie op de hoogte. De voorzitter van de Algemene Rekenkamer controleerde persoonlijk de uitgaven van de organisatie. Met de operatie zijn bescheiden bedragen gemoeid die voorkwamen onder het hoofdstuk geheime bijdragen op de begroting van Defensie, zo besluit de premier.

Na afloop van het beraad met premier Lubbers en minister Ter Beek wilden de fractievoorzitters geen mededelingen doen. Mevrouw Beckers van Groen Links, die niet aan het vertrouwelijk overleg over inlichtingendiensten wil deelnemen omdat haar partij openbare debatten over deze kwesties voorstaat, zegt zeer bevreemd te zijn over de brief van Lubbers. 'In de eerste plaats wordt toegegeven dat de organisatie nog steeds bestaat en ten tweede dat zij niet wordt opgeheven, zoals in Frankrijk en Griekenland. Het zelfs niet informeren van de vaste Kamercommissie voor veiligheids- en inlichtingendiensten is een novum in de parlementaire democratie. Daardoor is de positie van de minister-president in het geding. Hij heeft niet alleen informatie onthouden, maar deze bewust niet verstrekt. Daarmee neem je nogal wat verantwoordelijkheid op je schouders, door niet eens de vaste Kamercommissie in te lichten.'

Beckers constateert dat ook nu de zaak niet in de openbaarheid zou zijn gekomen als Andreotti niet had gezegd dat er ook een dergelijke organisatie in Nederland zou bestaan. Groen Links wil de brief op de Kameragenda laten plaatsen. Zij gaat er van uit dat er begin volgende week een openbaar debat zal volgen en de Partij van de Arbeid voorstander blijft van een dergelijk debat. CDA en VVD hebben geen behoefte na de toelichting op de brief terug te komen.