Tandpasta zou de ziekte van Crohn veroorzaken

Hebben tandpasta en de ziekte van Crohn (een darmziekte waarbij zweertjes het resorberend oppervlak van de darm verminderen) iets met elkaar te maken? Het lijkt wat al te fantastisch, maar toch vindt het gerenommeerde Engelse medische weekblad 'The Lancet' de hypothese belangwekkend genoeg om haar een plaats te geven in de rubriek 'Medical science' (The Lancet, 3 november).

Bij de ziekte van Crohn bestaat er een chronische ontsteking van het maag-darm-kanaal. Meestal is vooral het slijmvlies aan het eind van de dunne darm aangetast, de ziekte wordt daarom ook wel 'Ileitis terminalis' genoemd. De zweren en scheurtjes in het slijmvlies kunnen echter overal voorkomen. De behandeling gaat moeizaam; er worden vooral ontstekingsremmers gebruikt, maar er moeten soms zelfs hele stukken darm chirurgisch verwijderd worden.

De oorzaak van de aandoening is onbekend. Er is wel gedacht aan de invloed van het soort dieet (meest suikerrijk en met weinig groenten, fruit of vezels). Ook bacteriele ontstekingen en gestoorde afweerreacties zijn als mogelijkheid geopperd, maar nooit hard gemaakt. Nu oppert de Canadees prof.dr. S. N. Sullivan dus dat de aandoening komt door het inslikken van tandpasta. Dat lijkt vergezocht, maar als je bekijkt wat er in tandpasta zoal aan ingredienten voor kan komen wordt deze veronderstelling al minder onwaarschijnlijk. Er zit namelijk heel wat in: van schuurmiddelen en schuimverwekkers tot smaak-, en bindmiddelen.

Vooral de schuurmiddelen zijn verdacht: dat zijn talkachtige stoffen, zoals magnesium-, of alumininium-silicaat en dergelijke, waarvan men weet dat ze ontstekingsreacties opwekken bij proefdieren. Ook kent men een aantal gevallen die bij de mens voorgekomen zijn door talk van chirurgische handschoenen.

De bewijzen voor de tandpasta-hypothese zijn (voorlopig?) nog wat mager. Ze bestaan uitsluitend uit epidemiologische gegevens:

De ziekte van Crohn werd voor het eerst gediagnosticeerd in 1932 en komt vooral in Westerse landen voor. Sinds 1950 is er een sterke toename. De ziekte komt familiaal voor, maar niet duidelijk erfelijk, niet bij eeneiige tweelingen. Meer bij rokers. Meer bij vrouwen in de stad. Vaker bij hoofdarbeiders. Dieet: veel suiker. Zeer zelden bij baby's. De ziekte is chronisch, kan in hele darm voorkomen, maar vooral in einde dunne darm. Granuloom-vorming. Gezwollen lymfeklieren

De verklaring die hiervoor wordt gegeven is de volgende: Tandpasta is een moderne ontwikkeling en wordt vooral in Westerse landen gebruikt. Vooral na de oorlog is tandhygiene verbeterd. Een gezin gebruikt dezelfde soort tandpasta. Rokers poetsen meer. Vrouwen in de stad spugen tandpasta minder uit. Hoofdarbeiders poetsen meer. Suikergebruikers moeten meer poetsen. Baby's hebben nog geen tanden. De ziekte is chronisch omdat mensen iedere dag poetsen. De hele darm wordt blootgesteld, maar de pasta blijft vooral aan het einde van de dunne darm steken. Granuloomvorming komt door reacties met het slijmvlies. Lymfeklieren zwellen op als reactie op een vreemde stof.

Maakt deze rij epidemiologische gegevens tandpasta nu tot de schuldige? Een leek zou ogenblikkelijk ja zeggen, maar zo werkt het niet in de wetenschap. Statistische verbanden hebben op zich geen overtuigingskracht. Eerst moet maar eens aangetoond worden dat er inderdaad ingredienten uit de tandpasta in het darmslijmvlies voorkomen. Verder moet aannemelijk worden gemaakt dat deze stof granuloomvorming oproept.

In elk geval lijkt het niet onverstandig om na tandenpoetsen goed te spoelen.