Saddams scenario

WAT SADDAM HUSSEIN heeft gewild gebeurt: de Westerse landen raken in steeds grotere verwarring over de gijzelaars. De regeringen komen onder toenemende druk van gijzelaars en hun familie, en van politici die uit gevarieerde overwegingen om actie vragen. Van de afspraak die de regeringsleiders veertien dagen geleden in Rome hebben gemaakt geen officiele missies, ontmoediging van particuliere delegaties blijft steeds minder over. Van ontmoedigen is al helemaal geen sprake geweest, vrijwel alle particuliere missies hebben discreet officiele hulp gekregen. Minister Ter Beek was ook vriendelijk genoeg om een vliegtuig naar Frankfurt te sturen om gijzelaars op te halen van de prive-expeditie van Willy Brandt, en niemand nam het hem kwalijk.

Nu is de fase aangebroken van semi-officiele delegaties. De Belgische minister van buitenlandse zaken, Eyskens, die onder zware politieke druk staat, zei gisteren dat hij geen bezwaar heeft tegen een delegatie uit het Belgische parlement. Er is uit die hoek ook een voorstel gedaan om een gemengd Belgisch-Nederlandse missie naar Bagdad te sturen. Minister Van den Broek heeft het hoofd licht gebogen: hij zal zich niet op voorhand verzetten tegen zo'n reis van politici of ex-politici. Op 'nahand' ook niet, vermoedelijk. Toch kan men moeilijk volhouden dat daarmee wordt gehandeld naar de geest van wat in Rome is afgesproken.

DE ZAAK is niet simpel. Het is voor een regering onplezierig om een open brief van gijzelaars te krijgen waarin een serie verwijten staan. Zoals: U kunt de Nederlanders niet opofferen voor enige politieke doelstelling, temeer nu al twee EG-landen hun burgers vanuit Irak hebben kunnen thuisbrengen. De brief spreekt ook over een starre houding, die de gijzeling kan verlengen en zelfs over het in gevaar brengen van levens.

Natuurlijk kan men van gijzelaars geen evenwichtige beoordeling verwachten, noch begrip voor de gewraakte, politieke doelstelling. Die is, dat moet ook zijn doorgedrongen tot Bagdad, het bevrijden van alle gijzelaars. Begrip wordt ook wel heel moeilijk als inderdaad twee landen, Spanje en Frankrijk, er wel in slagen hun burgers thuis te krijgen. Echter niet omdat die regeringen zo veel actiever of humaner zijn, maar omdat die vrijlating andere politieke doelen dient, namelijk die van Saddam Hussein. De boosheid van de Nederlandse gijzelaars richt zich niet op de man die hen gevangen houdt, maar op de mensen die hen moeten bevrijden. Met andere woorden: alles verloopt precies volgens het scenario van de Iraakse leider.

HET FEIT dat het Nederlandse comite-Wouters geen visa krijgt om naar Irak te reizen, geeft te denken. Het argument van de Iraakse ambassadeur dat de groep te weinig politiek gewicht in de schaal legt, kon niet cynischer en duidelijker zijn. Hussein heeft geen behoefte aan humanitaire missies die weinig publiciteit opleveren en die aan hun thuisfront geen politieke druk kunnen uitoefenen. Hij wil alleen mensen van naam ontvangen omdat hun komst naar Bagdad de verwarring vergroot.

Nederland heeft zich tot nu toe strikt opgesteld, conform de afspraken van Rome. Die houding is juist. Maar helaas geldt in het verkeer tussen staten nog steeds, zelfs in de EG, dat eigenbelang op korte termijn prevaleert boven collectief belang op lange termijn. Ook als dat eigenbelang op de duur beter gediend is met collectieve actie.

Nu het Europese kaartenhuis van vastbeslotenheid in elkaar dreigt te storten wordt het voor Nederland moeilijk om alleen aan de afspraken vast te houden. Als de gevraagde bemiddeling van de Maghreb-landen niet lukt en er zijn weinig redenen om aan te nemen dat zij succes zal hebben blijft er niet veel over dan mee te doen met de wedloop naar Bagdad. Misschien is er alsnog een VN- missie te organiseren, wellicht niet. Maar niemand moet de illusie hebben dat afzonderlijke nationale missies bereiken wat het eigenlijke doel is, alle gijzelaars vrij te krijgen.