Bokser Van Basten

Het is de vraag of Marco van Basten met zijn elleboogstoot op het oog en het jukbeen van Pascal Plovie op vrijspraak mag vertrouwen. Weliswaar heeft hij zijn onschuld in roerende bewoordingen vertolkt, maar dat oog zal toch niet uit zichzelf zijn dichtgegaan en de breuk in het jukbeen kan toch bezwaarlijk louter als gevolg van de luchtdruk van Marco's aanwezigheid zijn ontstaan. Toch heeft diezelfde Plovie dat verklaard. Waarom die uiterst-leugenachtige verklaring? Voelt de Belg zich schuldig? Hij was de hele wedstrijd 'zuigend' bezig geweest. En ook Van Basten is maar een mens. Maar dan wel een die onlangs de Portugees Veloso na afloop van de interland Portugal - Nederland in de spelerstunnel een rechtse directe schijnt te hebben verkocht. Veloso was eveneens een zuiger van formaat geweest en het doet om die reden enigszins kwalijk aan dat hij de UEFA van Marco's wangedrag in kennis heeft gesteld. Maar beide incidenten passen in de onwelriekende sfeer van het voetbalwereldje.

Wat Van Basten betreft voel ik mij balanceren tussen sympathie en antipathie: Marco heeft duidelijk de strijd aangebonden met de scheidsrechters die hem en zijn aanvallende collega's als Maradona, Romario, Klinsmann c.s. te weinig in bescherming nemen. Aanvallers zijn vrijwel vogelvrij. Alles van elleboogstoten, shirtje trekken, spugen tot naar de benen springen en onderuit schoffelen toe wordt door de tegenstanders geoorloofd geacht. Het is bij het onmenselijke af om van zo'n geteisterde aanvaller te verwachten dat hij net als vroeger Stanley Matthews letterlijk alles accepteert wat de rouwdouwers voor hem in petto hebben. Maar vechten in de tunnel en jukbenen breken in het veld horen niet bij een acceptabele zelfbescherming. Dan stelt Ruud Gullit zich aanmerkelijk positiever op. Die wordt in het algemeen even hard aangepakt als zijn landgenoot, maar zelden laat die iets van kwalijke agressie merken.

Marco's collega's zeggen, dat Van Basten een zeer koele kikker is. Egocentrisch, broodnuchter, op het ongevoelige af. Maar op grond van zo'n karakterschets verwacht je toch geen uitbarstingen als tegen Veloso en Plovie. Toen hij Veloso een tand uit de mond sloeg komt die op de tafel van de UEFA te liggen als bewijsstuk nummer een? was de strijd al gestreden. Marco had niet gescoord en Oranje had verloren, dus een stralend humeur viel niet te verwachten een kwalijke na-ontsteking voor zo'n broodnuchtere voetballer evenmin. Laten we veronderstellen dat de emoties even door het pantser van nuchterheid waren heengebroken. Kwalijk, maar menselijk. In Brugge evenwel had Van Basten een paar goede redenen om content te zijn. Hij had eigenlijk zeer goed gespeeld, veel beter dan Gullit bij voorbeeld, en de winst was binnen toen hij voor Regilio Tuur speelde. Zuiver een geval van bewuste wraakneming, welke niet door teleurstelling vanwege uitschakeling kan zijn veroorzaakt.

Als Van Basten erop attendeert dat een groot aantal negatievelingen wekelijks zijn positieve voetbalpogingen in de tang neemt en aldus het beetje schoonheid en het restant spectaculaire momenten dat in het huidige topvoetbal nog resteren, vermoordt, dan mag hij op onze sympathie aanspraak maken. Maar als hij zichzelf verlaagt tot wraak in hetzelfde asociale sfeertje, dan is hij weinig haren beter dan zijn kwelgeesten. Het is zeker verklaarbaar waarom hij zo is geworden. Jaren geleden, toen hij nog bij Ajax speelde, ondernam hij in de uitwedstrijd tegen de FC Utrecht een fantastische rush, welke hem oog in oog met keeper Jan Willem van Ede zou hebben gebracht. Een tegenstander (die intussen uit het betaalde voetbal is verdwenen) haakte hem van achteren. Ik zie het beeld nog voor me. Het was anti-voetbal in de ergste vorm. De dader kreeg een kaart en de vrije schop leverde niets op. En zeer vermoedelijk hebben zijn medespelers die dader na afloop hartelijk gelukgewenst met die geslaagde tackel. Want je kon zo'n gevaarlijke tegenstander toch niet laten lopen? Waarom eigenlijk niet, op voorwaarde dat het wederzijds gebeurt. Maar dat schijnt een zeer naieve gedachte te zijn.

    • Herman Kuiphof