Vrijgelaten 10 Nederlandse gijzelaars uit Irak terug

UTRECHT, 10 nov. Vermoeid maar dolgelukkig zijn vannacht negen van de tien vrijgelaten Nederlandse gijzelaars op de vliegbasis Soesterberg geland. Vandaar werden zij per bus naar een hotel in Utrecht vervoerd waar zij werden opgewacht door familie en vrienden.

Een Nederlander, werkzaam bij de Duitse luchtvaartmaatschappij Lufthansa, besloot in Frankfurt te blijven. Daar landde gisteravond het toestel uit Bagdad met in totaal 174 gijzelaars wier vrijlating was bewerkstelligd door oud-bondskanselier Willy Brandt. Op dit moment verblijven nog 148 Nederlanders in Irak.

Op de vliegbasis Soesterberg werden de ex-gijzelaars om vijf voor een vannacht met gejuich ontvangen. De daar verzamelde familieleden hadden spandoeken bij zich waarop werd gepleit voor een bemiddelingsrol door oud-minister Luns van buitenlandse zaken. 'Natuurlijk ben ik blij dat ik weg ben, maar het is pijnlijk dat er nog zoveel mensen moesten achterblijven', zei de student E. Bakker in een eerste reactie. Bakker, zoon van de voorzitter van het familiecomite dat alle Nederlandse gijzelaars vrij wil krijgen, was op rondreis in het Midden-Oosten en net in Irak gearriveerd toen dit land Koeweit binnenviel.

Tegen het middernachtelijk uur hadden tientallen familieleden en vrienden zich gisteren verzameld in de lobby van het Utrechtse hotel. De meeste waren nog maar nauwelijks over hun verbazing heen dat uitgerekend zij tot de gelukkigen behoorden. 'Donderdagnacht kregen we het bericht dat onze zoon vrijgelaten zou worden. Mijn man en ik hebben een slaappil genomen en we zijn naar bed gegaan. Gisteren is de hele buurt in de weer geweest om hem feestelijk te ontvangen', vertelde mevrouw T. Hylkema uit Neede.

Hun zoon was met vakantie in het Midden-Oosten en arriveerde eind juni in Irak. Na de inval in Koeweit ondernamen hij en een aantal andere Nederlanders een vluchtpoging via de Jordaanse grens. Zij keerden echter onverrichterzake terug naar Bagdad.

Hoewel hij zich volgens zijn moeder danig heeft gestoord aan het feit dat individuele politici 'zich prostitueerden voor Saddam' om gegijzelde landgenoten vrij te krijgen, besefte hij dat hij zijn kans zou grijpen zodra die zich voordeed. 'Die kans kwam met Willy Brandt.'

Pag.3: Vervolg

Met de ex-gijzelaars keerden vannacht ook twee leden van de delegatie van het Rode Kruis terug. Hun collega P. Tjiddes is nog in Bagdad in de hoop meer Nederlanders vrij te krijgen. Hij keert volgende week naar Nederland terug. De Rode Kruis-delegatie heeft in Bagdad met alle gegijzelde Nederlanders individueel gesproken. Op grond van deze gesprekken is een lijst opgesteld met mensen die volgens de delegatie als eerste in aanmerking kwamen het land te verlaten.

'Wij hebben dezelfde indeling gemaakt als de Japanners: ouderen, zieken en studenten. Het bleek te werken', aldus een lid van de Rode Kruis-delegatie. De lijst werd overhandigd aan de Iraakse Rode Halve Maan met het verzoek bij de autoriteiten te bemiddelen.

Volgens delegatielid A. Teunisse hebben alle vrijgelaten gijzelaars behoefte aan therapeutische hulp. 'Ze hebben bedreigende situaties meegemaakt. In Koeweit weliswaar meer dan in Bagdad maar ook daar werkt de aanwezigheid van groot militair vertoon intimiderend', zo zei hij.

Dinsdag organiseert het Rode Kruis een bijeenkomst voor de familie van de achtergebleven gijzelaars. Teunisse: 'Voor hen en voor hun verwanten in Bagdad wordt het steeds moeilijker de moed erin te houden.'

'Hoewel gegijzeld voelde ik mij in Bagdad meer op mijn gemak dan in Koeweit', aldus J. Verberk, die zijn leeftijd, 57, als mogelijke reden noemde voor zijn vrijlating. 'Ik heb tot 19 september in Koeweit gezeten. Daar was het zeer bedreigend, in Bagdad kon je rustig over straat lopen.'

Volgens Verberk zijn de pogingen van het familiecomitee om alle Nederlandse gijzelaars vrij te krijgen tot mislukken gedoemd. 'Dat werkt niet. Er komen dan misschien weer tien mensen vrij en moeten anderen opnieuw achterblijven. Er moet een bemiddelingspoging onder de vlag van de Verenigde Naties worden ondernomen.'