Schaken

In juli werd in Genting Highlands in Maleisie een van de interzonaletoernooien voor de vrouwen gehouden. Eerder in het jaar hadden de Maleisiers het Aziatische zonetoernooi en de match tussen Karpov en Timman uitstekend georganiseerd. Misschien nemen ze een vrouwenwedstrijd minder serieus, het kan ook zijn dat Karpov en Timman al het geld hadden opgemaakt, in ieder geval, het verslag dat de Engelse deelneemster Cathy Forbes over haar toernooi schreef was een hartverscheurende jammerklacht. Een hotelkamer waar vanaf acht uur 's morgens het leven onmogelijk werd gemaakt door het lawaai van pneumatische boren. Post werd in het hotel niet bezorgd, wie nieuws uit het vaderland wilde ontvangen moest eerst een berg beklimmen. Voor het menu van doodzieke kip en gebraden schoenzool werden woekerprijzen gevraagd. In de speelzaal was het moeilijk uit te maken wat storender was, de regen die dreunend op het dak viel of de toeschouwers die het lawaai van de regen probeerden te overstemmen. De organisatoren losten het probleem op door alle deelneemsters oordoppen en koptelefoons aan te bieden. Ratten en slangen namen een kijkje bij de borden, de sovjetschaakster Gurieli vroeg om een paraplu om zich te beschermen tegen de vogels. Lampen flitsten aan en uit, zodat de speelsters zich eerder in een discotheek waanden dan in een toernooizaal. Terug naar de hotelkamer, met kramp in de maag van honger en ellende. Daar vond Forbes hagedissen, die krijgertje speelden op haar tandenborstel.

Stokoude herinneringen aan eigen toernooien kwamen bij opa boven toen hij dit verslag las, al moet ik zeggen dat het zo erg bij de mannentoernooien toch nooit is geweest.

Er wordt wel eens gezegd dat zulke slechte omstandigheden alleen mogelijk zijn doordat de wereldschaakbond bij het vrouwenschaak nog alles voor het zeggen heeft. Garantie voor het ontbreken van kwaliteit. Er zit wat in, maar de belangrijkste oorzaak is natuurlijk dat het heel moeilijk is om sponsors voor vrouwentoernooien te vinden.

Het kandidatentoernooi voor vrouwen werd onlangs in de Georgische plaats Borsjomi gehouden. Hier waren in ieder geval organisatoren die hun taak kenden. Het toernooi werd gespeeld in de zaal waar Tsjiboerdanidze haar matches om het wereldkampioenschap tegen Alexandria en Achmilovskaya speelde. Toch had het toernooi iets onserieus. Acht deelnemers, die slechts een keer tegen elkaar speelden. Een anti-climax. Eerst een zonetoernooi, dan een loodzwaar interzonaal toernooi van achttien deelneemsters en tenslotte moet in slechts zeven ronden beslist worden wie de wereldkampioen uit mag dagen. Een loterij, vooral onaangenaam voor de favorieten, oud-wereldkampioen Gaprindasjvili, Ioseliani en Achmylovskaya-Donaldson. Iedere toevallige misstap zou fataal zijn. Het was eigenlijk de bedoeling dat er tien vrouwen zouden spelen. Judit en Zsuzsa Polgar, nummer een en twee op de wereldranglijst, hadden vrije plaatsen gekregen. Ze namen de uitnodiging niet aan. De familie Polgar wil nog wel als Hongaars team de olympiade spelen, maar verder is men van vrouwenwedstrijden niet gediend.

Het toernooi had een verrassende uitslag. Niet een van de gerenommeerde speelsters uit de Sovjet Unie zal de volgende uitdaagster zijn van wereldkampioene Tsjiboerdanidze, maar de Joegoslavische Alisa Maric of de Chinese Xie Jun, allebei net twintig jaar oud. Ze eindigden gelijk met 4,5 uit 7 en moeten begin volgend jaar een beslissingsmatch spelen. Hun successen werden behaald in het hol van de leeuwin. De Georgische schaaksters domineren al vele jaren het vrouwenschaak en ook nu waren drie van de vier sovjet-speelsters uit Georgie afkomstig.

Wit Gaprindasjvili-zwart Xie Jun

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. Lf1-e2 0-0 6. Lc1-g5 Pb8-a6 Deze zet is op het ogenblik in allerlei varianten van het koningsindisch in de mode, zie de partijen Karpov-Kasparov. 7. Dd1-d2 e7-e5 8. d4-d5 c7-c6 9. h2-h4 In Maleisie had Gaprindasjvili ook al eens verloren met dit systeem, tegen Makropoulou. Daar speelde ze 9. f3 cxd5 10. cxd5 Ld7 11. h4 De8 12. g4. 9... c6xd5 10. c4xd5 Dd8-a5 11. Ta1-b1 Lc8-d7 12. Ke1-f1 Ta8-c8 13. h4-h5 b7-b5 14. a2-a3 b5-b4 15. a3xb4 Pa6xb4 16. Pg1-h3 Tc8-c7 Het kwaliteitsoffer dat zwart op de volgende zet brengt was nu ook al mogelijk, hoewel niet helemaal duidelijk: 16... Txc3 17. bxc3 Pxe4 18. De3 Pxg5 19. cxb4 Da2 20. Td1 17. Lg5-e3

Zie diagram 1.

..Tc7xc3 18. Dd2xc3 Pf6xe4 19. Dc3-e1 Ld7-b5 20. Ph3-g5 Pe4-f6 21. h5xg6 h7xg6 22. Tb1-d1 Lb5xe2+ 23. De1xe2 Pb4xd5 Zwart staat beter, twee pionnen voor de kwaliteit en actieve stukken. 24. Le3-c1 Tf8-c8 25. g2-g3 Pd5-e7 26. Th1-h4 Pe7-f5 27. Th4-c4 Tc8-f8 28. Lc1-d2 Da5-d5 29. Pg5-f3 Pf5-d4 30. Tc4xd4 Gedwongen. Wit blijft een pion achter, maar houdt goede remisekansen. 30... e5xd4 31. Ld2-e3 Dd5-e6 32. Le3xd4 Tf8-e8 33. De2-d3 Ook het eindspel na 33. Dxe6 fxe6 34. Lxa7 Pd5 zou goed voor zwart zijn. 33... Pf6-e4 34. Kf1-g1 Lg7xd4 Wit heeft nog steeds goede remisekansen, maar zij was waarschijnlijk in tijdnood en in de volgende zetten stort haar stelling snel ineen. 35. Pf3xd4 De6-d5 36. Dd3-b5 Te8-e5 37. Db5-d3 Pe4-g5 38. Kg1-h2 Te5-e4 39. Dd3-b3 Dd5-c5 40. Db3-b8+ Kg8-g7 41. b2-b4 Dc5-e5 42. Pd4-c6 De5-f5 43. Kh2-g1 Df5-h3 Wit gaf op.

Wit Maric-zwart Kachiani

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. Dd1-c2 0-0 5. a2-a3 Lb4xc3+ 6. Dc2xc3 b7-b6 7. Lc1-g5 Lc8-b7 8. Pg1-h3 h7-h6 9. Lg5-h4 d7-d5 10. c4xd5 e6xd5 11. e2-e3 Tf8-e8 12. Lf1-d3 c7-c5 13. 0-0 c5-c4 14. Ld3-c2 Pb8-c6 15. f2-f3 b6-b5 16. Ph3-f2 a7-a5 17. Pf2-g4 Pf6-e4 18. Dc3-e1 Pe4-g5 19. f3-f4

Zie diagram 2.

..Pc6xd4 20. f4xg5 Pd4xc2 21. De1-f2 Dd8-d7 22. Pg4xh6+ g7xh6 33. g5xh6 Te8-e4 24. Df2-f6 Te4-g4 25. Lh4-g5 Tg4xg2+ 26. Kg1-h1 Tg2xg5 27. Df6xg5+ Kg8-f8 28. Dg5-g7+ Kf8-e8 29. Dg7-g8+ Ke8-e7 30. Tf1xf7+ Ke7-d6 31. Tf7xd7+ Kd6xd7 32. Dg8-h7+ Zwart gaf op.

Hans Ree