Martens wist niet van bestaan geheim netwerk

BRUSSEL, 10 nov. De Belgische premier, Wilfried Martens, heeft evenmin als zijn minister van defensie, Guy Coeme, ooit geweten dat er een geheim militair netwerk bestaat dat is opgezet om sabotage te plegen ingeval van een aanval van het Warschaupact.

De Italiaanse premier Giulio Andreotti onthulde eerder deze week het bestaan van een dergelijk netwerk, Gladio, maar voegde daaraan toe dat het tegenwoordig nauwelijks meer actief is en een slapend bestaan leidt.

Donderdag zei de Belgische minister van defensie echter dat Gladio medio oktober nog een vergadering in Brussel had gehouden en dat een Belgische generaal op het ogenblik als voorzitter fungeert. Op een persconferentie die de twee Belgische bewindslieden gisteren gaven noemde Martens het bestaan van Gladio, dat was bevestigd door de stafchef van het Belgische leger, 'volkomen anachronistisch'.

De organisatie moest volgens Martens, die al elf jaar premier is, zo snel mogelijk worden afgeschaft. 'Wij wachten nu op het onderzoek dat de minister van defensie uitvoert', zo zei Martens, 'en dat kan vlug gebeuren.' Over het huidige 'administratieve' onderzoek, dat zich in de Belgische militaire gelederen afspeelt, zal minister Coeme volgende week donderdag het kabinet informeren.

Martens zei echter 'niet afkerig' te zijn van een 'onafhankelijk onderzoek'. Blijkens de mededelingen van minister Coeme bekleedt het hoofd van de Belgische militaire inlichtingendienst, een generaal wiens naam niet werd onthuld, op het ogenblik het voorzitterschap van het coordinatiecomite van Gladio, dat elke twee jaar rouleert. Uit de schaarse mededelingen op de persconferentie werd duidelijk dat in andere NAVO-landen 'dezelfde techniek' als die van Gladio wordt gebruikt.

In Belgie stelt men zich nu de vraag hoe het mogelijk is dat de burgerlijke autoriteiten niet op de hoogte zijn geweest van het bestaan van Gladio en of de organisatie zich wel beperkt heeft tot 'theoretische scenario's', namelijk voor het geval dat het Warschaupact het land zou zijn binnengevallen.

Onze correspondent in Rome voegt hieraan toe:

De Amerikaanse geheime dienst was begin jaren vijftig zowel in Italie als in Scandinavie actief betrokken bij plannen die moesten voorkomen dat communisten uit buitenland of binnenland de macht overnamen. Dit heeft William Colby, voormalig directeur van de CIA, gezegd tegen Italiaanse media.

Colby vertelde het weekblad L'Espresso dat hij van 1951 tot 1953 in Stockholm was om in Scandinavie in samenwerking met de lokale regeringen een clandestien sabotage- en verzetsnetwerk op te zetten, analoog aan het netwerk Gladio. Colby zei dat dit geactiveerd zou worden 'zowel in het geval van een Russische invasie als in het geval van een binnenlandse communistische revolutie'.

Communisten

De Italiaanse premier Andreotti heeft suggesties dat Gladio ook Italiaanse communisten als de vijand beschouwde, van de hand gewezen. Hij zei dat Gladio onder de vleugels van de NAVO heeft geopereerd en dat in andere NAVO-landen, waarbij hij ook Denemarken en Noorwegen noemde, een gelijksoortig netwerk heeft bestaan.

Colby specificeerde in het interview de Scandinavische landen niet. Hij zei dat het netwerk in Noord-Europa 'min of meer zoals dat wat nu in Italie wordt aangeduid met operatie Gladio (bestond uit) groepen anti-communisten, patriotten, met een logistiek net van wapendepots, dat werd gecontroleerd door een nationaal centraal commando, geleid door militairen uit het land waar we werkten.'

Van 1953-58 heeft Colby voor het Office of Strategic Studies, de voorloper van de CIA, in Italie gewerkt. In een vraaggesprek vanavond met de zender Retequattro, waarvan de tekst gisteren is verspreid, ging hij niet in op de operatie Gladio, maar zei hij wel dat de Amerikanen veel geld betaalden aan regeringspartijen. 'De Verenigde Staten gaven zeker minder uit dan de Sovjet-Unie, ' aldus Colby. Hij zei dat Moskou in de jaren vijftig ongeveer vijftig miljoen dollar per jaar besteedde om de Italiaanse communistische partij te steunen.

Het Nederlandse ministerie van defensie wil niet bevestigen dat deorganisatie Gladio ook in ons land actief is geweest. Volgens eenwoordvoerder van het ministerie is er, conform een ministeriele toezeggingvan 1983, geen sprake meer van geheime wapenvoorraden. In 1980 en 1983werden nog kleine wapenvoorraden gevonden in het Gelderse Velp en het Limburgse Heythuizen. De toenmalige ministers van defensie hielden zich toenop de vlakte over het hoe en het waarom van die voorraden.

Sovjet-leider Gorbatsjov wordt bij Villa Hammerschmidt uitgeleide gedaan door de Duitse president, Richard von Weizsacker.