Koppeling komt bijna in gevaar

DEN HAAG, 10 nov. De 'stroevere' ontwikkeling van de economie brengt de koppeling tussen lonen en uitkeringen 'heel dicht tegen de kritische grens', aldus premier Lubbers gisteren na afloop van de ministerraad. Volgens hem is bijna voldaan aan de twee voorwaarden uit het regeerakkoord om de koppeling los te laten. Gistermiddag is in de ministerraad een 'praktische discussie' gevoerd over de houdbaarheid van de koppeling.

Door de stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden en van de contractlonen is de koppeling volgens Lubbers 'heel dicht in de moeilijke zone' gekomen. Het voorstel van minister De Vries (sociale zaken) om in het kabinet nog een derde afwijkingscriterium af te spreken zou dan ook wel eens zuiver theoretisch ('om des keizers baard') kunnen blijken, aldus Lubbers.

De Vries had in navolging van de Raad van State voorgesteld om de koppeling ook los te laten als de overheid in zware financiele problemen komt, zo werd donderdag bekend. Door de tegenvallende groei van de economie dreigen er volgend jaar forse tekorten, zo is de afgelopen weken steeds duidelijker geworden.

De PvdA-ministers onder leiding van vice-premier Kok waren echter fel tegen een nieuwe ontsnappingsclausule. Lubbers erkende gisteren dat er 'andere accenten' door de coalitiepartijen werden gelegd. Maar hij onderstreepte dat een nieuwe derde clausule om te mogen ontkoppelen 'materieel' weinig verschil hoeft te maken.

Algemeen wordt de koppeling, en daarmee het behoud van koopkracht en het meedelen in de welvaart van de laagstbetaalden, beschouwd als het politiek gevoeligste punt in de coalitie. Het regeerakkoord noemde Lubbers gisteren 'een goed richtsnoer'. Invoering van een derde afwijkingsgrond zou een inbreuk op 'de formele inhoud' ervan vormen, gaf hij toe. In het kabinet zijn daar nog geen besluiten over genomen.

Volgende week behandelt de Kamer de begroting van het ministerie van sociale zaken; het kabinet zal dan uitgebreid op de koppeling terugkomen. Lubbers zei dat de Kamer bij de indiening van de wet aanpassingsmechanismen, waarin de koppeling is geregeld, eveneens een 'praktische discussie' tegemoet kon zien. Hij noemde de stijging van de contractlonen voor volgend jaar met een half tot driekwart procent en voor 1991 met 1 procent ronduit een bedreiging. Ook gaat de uitstoot van arbeidskrachten naar de WAO nog onverminderd voort.