Het lot van een pionier

Tot en met oktober zijn er op de Optiebeurs negen miljoen opties verhandeld. Bijna drie miljoen (23,5 procent) minder dan in dezelfde periode van vorig jaar, maar meer dan over het hele jaar 1988. In mei ging de beursleiding, zonder rekening te houden met een Golfcrisis, al uit van een daling van vijftien tot twintig procent. De schade valt dus mee.

De spanningen in het Midden-Oosten hebben veel invloed op de verhouding tussen call- (koop-) en put- (verkoop)-opties. Vorig jaar waren beleggers nog redelijk positief en bestond de omzet voor 69 procent uit calls en 31 procent uit puts. Dit jaar is dat 57 en 43 procent en in het krachjaar 1987 55 en 45 procent. In de jaren voor 1987 bleef het percentage put-opties onder de 35 procent.

De angst voor lagere koersen is ook af te leiden uit de toegenomen belangstelling voor opties op de aandelen-index. Vorig jaar waren die goed voor bijna 15 procent van de omzet en dit jaar voor 20, waarvan 41 procent calls en niet minder dan 59 procent puts. Een conclusie uit die cijfers zou kunnen zijn dat beleggers ongeacht het beursklimaat in opties blijven doen.

Die belangstelling is te verklaren uit de veelzijdigheid van deze beleggingsvorm, maar ook uit de koppige wijze waarop de beurs jarenlang haar produkten onder de aandacht van haar internationaal gespreide doelgroep heeft gebracht. Niets was te dol. Frapper toujours.

In de beginjaren was dat niet eenvoudig omdat de beurs zich European Options Exchange noemde. Afgekort EOE. Zo'n afkorting beklijft niet. Bovendien verwarden velen de EOE met de omroeporganisatie EO. Een begrijpelijke misverstand, want de volgelingen van beide instellingen worden onbewust gedreven door de angst om te verliezen (de hel) en het verlangen om te winnen (de hemel).

Na verloop van tijd noemde de beurs zich Europese Optiebeurs. Ook die naam voldeed niet voor de puur Hollandse beurs en het simpele Optiebeurs bleef daarom over. Een naam die makkelijk past op de borst van een voetballer en de billen van een paard. Zo werd de naam van de beurs er bij het publiek met succes ingestampt als een soort merkartikel.

Maar opties zijn natuurlijk geen uitvinding van de beurs. In Drente zijn onlangs twee ondernemende lieden (type: beursjongen) gestart met een bemiddelingsbedrijf in opties op landbouw- en weidegronden. De koper van zo'n optie heeft het recht om de betrokken grond voor een bepaald tijdstip op een afgesproken prijs te kopen. Het idee is al zo oud als de weg naar Rome. Je kan bijna overal een optie op afgeven. En als er een beetje belangstelling voor is, heb je zo een beurs opgericht.

De Optiebeurs twijfelt er aan of dat wel mag, omdat de Drenten de term optie gebruiken. Daarom is bij de Stichting Toezicht Effectenverkeer een verzoek ingediend om het nieuwe fenomeen te onderzoeken. De beurs zegt dat opties gelijkgesteld zijn met effecten en dat landbouwopties daarom onder de Beurswet van 1914 vallen. Op de achtergrond speelt het ongenoegen dat de nieuwe ondernemers profiteren van de naamsbekendheid die de beurs in de loop van de jaren heeft opgebouwd. Het lot van een pionier.

Het verweer van de Optiebeurs lijkt weinig weinig kans van slagen te hebben. De Beurswet van 4 september 1914 was een noodwetje bedoeld om te voorkomen dat de geld- en effectenmarkt verder ineen zou storten na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. In artikel 1 van de wet staat: 'Onder beurzen in de zin dezer wet worden verstaan alle Nederlandse beurzen van koophandel, voor zover zij bestemd zijn voor de geld- en fondsenhandel (...)' In het tweede artikel worden de bedoelde beurzen onder het toezicht van de minister van financien gesteld.

Fondsen zijn onder meer effecten. In een brief van 13 juli 1978 van de minister aan de beurs staat het volgende: 'Naar aanleiding van een daartoe strekkend verzoek (...), deel ik u mede, dat de op de European Options Exchange verhandelbare opties 'fondsen' zijn als bedoeld in de Beurswet van 1914 en als zodanig als effecten kunnen worden aangemerkt.' Conclusie: opties die niet op de Optiebeurs verhandeld worden, vallen dus niet onder die wet. Oplossing: noteer landbouwopties in Amsterdam.