Geen plekje grond is veilig rond Den Haag

DEN HAAG, 10 nov. Het definitieve gevecht om de allerlaatste vrije ruimte in de Randstad is in volle hevigheid losgebarsten. Overal waar nog een plekje onbebouwd terrein beschikbaar is, hoe klein dan ook, staan kapers op de kust. Zelfs plaatsen die nu nog bebouwd of in gebruik zijn, en waarvan bekend is dat deze in de nabije toekomst beschikbaar komen, worden met claims overladen.

Terwijl een dezer dagen de vijftienmiljoenste inwoner van Nederland welkom wordt geheten, is in de omgeving van Utrecht en Amsterdam maar vooral ook in en rond Den Haag geen plekje grond meer veilig.

Boeren moeten wijken voor bosbouwers. Glastuinbouwers voor volkshuisvesters en volkstuinhouders voor kantorenbouwers. En de strijd is hard.

Terwijl het gevecht over de vestigingingsplaats voor een nieuwe vuilverbrandingsinstallatie nabij Ypenburg nog niet is uitgewoed, stapelen de wensen voor de vrijgekomen grond van de oude lokatie in het centrum van Den Haag zich al op. De fractie van de PvdA in de Haagse gemeenteraad diende in dit verband onlangs een initiatiefvoorstel in voor een twaalf hectare groot wijkpark terwijl anderen meer denken aan woningbouw of de vestiging van bedrijven. Even verderop in de stad is een PvdA-wethouder met buurtbewoners in een heftig gevecht gewikkeld om een bestaande groenstrook met volkstuintjes waar hij kantorenbouw wil plegen. Deze week mengde ook nog een directeur van een bejaardenhuis zich in de strijd die op groenstrook in Bezuidenhout geen kantoren maar een nieuw bejaardenhuis wil zien verrijzen.

De honger naar grond blijft niet beperkt tot binnen de bestaande stadsgrenzen. Met steun van de provincie heeft het gemeentebestuur van Den Haag haar ogen laten vallen op de Wateringveldsche Polder in Wateringen waar in eerste instantie 5.000 woningen zouden moeten worden gebouwd uitsluitend voor de Haagse woningbehoefte. Dit alles zeer tegen de zin van het Wateringse gemeentebestuur en het Samenwerkingsorgaan Westland (SOW). Deze laatste instantie waarin Westlandse (tuinbouw)gemeenten zijn vertegenwoordigd stelde nog geen twee maanden geleden in een nota dat 'de bespeelbare ruimte in het Westland tot de laatste vierkante meter voor Westlandse functies moet worden aangewend' en dat 'het honoreren van claims ten behoeve van de omliggende steden op Westlands grondgebied absoluut onverantwoord en onaanvaardbaar is'.

Burgemeester W. van den Bos Czn. van Wateringen zegt dat de ruimte in de polder hard nodig is voor de verdere ontwikkeling van de glastuinbouw en hij beroept zich daarbij op de Vierde Nota Ruimtelijke Ordering. 'In die nota staat dat sterke functies moeten worden behouden en moeten worden versterkt. De glastuinbouw met een jaarlijkse omzet van vijf miljard gulden is zo'n functie. 'We laten ons niet leiden door emoties, maar deze ruimte hebben we zelf nodig, ' zegt de burgemeester die verder gaarne bereid is om met het gemeentebestuur van Den Haag verder te denken over de aanleg van een kustlokatie tussen Hoek van Holland en Scheveningen.

Aan de andere kant van Den Haag, het gebied tussen Pijnacker-Nootdorp- Zoetermeer tracht de provincie Zuid-Holland een 380 hectare groot bos te realiseren ten koste van de nu nog bestaande landbouw en veeteelt. De boeren zijn woedend. Er gaat geen week voorbij of er wordt wel ergens een hoorzitting gehouden over toekomstig (her)gebruik van grond. Voor de komende week staan weer twee bijeenkomsten op het programma. Een in Pijnacker waar verontruste boeren zullen proberen hun bedreigde grond te verdedigen. De andere wordt in Den Haag gehouden en zal gaan over het eerder genoemde volkstuintjescomplex aan de Schenkstrook in Bezuidenhout.

Het zijn daar niet alleen de volkstuinhouders die massaal in protest zijn gekomen, ook de omwonenden menen dat zij recht hebben op een stukje natuur in de verder dichtbebouwde buurt. Het wijkberaad en de werkgroep Schenkstrook verwijten het gemeentebestuur regelrecht onbehoorlijk bestuur omdat nog voor het tot definitieve besluitvorming over eventuele bebouwing is gekomen, de gemeente al eventuele gegadigden voor de nieuwbouw aan het werven is. 'De gemeente wil alleen maar kantoren bouwen omdat dit geld oplevert. De tekorten van de afdeling grondzaken van de gemeente wil men met de uitgifte van deze grond proberen af te dekken, ' zegt K. Zonneveld van de werkgroep. Volgens hem kan de gemeente daarmee wel eens bedrogen uitkomen omdat een deel van de groenstrook vervuild blijkt te zijn. Bovendien beschikken de volkstuinhouders over langlopende contracten tot ver na het jaar 2000 en moeten dus worden uitgekocht. De eventuele grondopbrengst, door de gemeente geschat op 13 miljoen gulden, zou zo wel eens verloren kunnen gaan.

De mensen van de volkstuintjes hebben zich overigens verzekerd van de steun van oud-vakbondsvoorzitter J. van der Scheur die tegenwoordig voorzitter is van het Algemeen Verbond van Volkstuinverenigingen van Nederland en zich stevig in de zaak heeft vastgebeten.

Zonneveld meent verder dat de gemeente oneigenlijk gebruik maakt van de zogenoemde 'artikel 19-procedure' dat het gemeentebestuur in staat stelt eerder vastgestelde bestemmingsplannen te wijzigen.

Het zijn juist deze procedures die het in de dichtbebouwde en bestuurlijk versnipperde Randstad erg moeilijk maken een doortastend ruimtelijke ordeningsbeleid te voeren. Procedures betekenen uiteraard ook beroepsmogelijkheden. Niet alleen tussen burger en overheid maar ook tussen de verschillende betrokken plaatselijke en provinciale overheden. In dit verband verzuchtte de commissaris van de koningin in Zuid-Holland S. Patijn laatst nog dat hij met sommige (rand)gemeenten alleen nog maar via advocatenbureaus communiceert. Zijn roep om duidelijke bestuurlijke structuren die slagvaardig maar ook democratisch controleerbaar kunnen opereren, is in het licht van de toenemende ruimtestrijd daarom steeds meer begrijpelijk.

Honger naar grond blijft niet beperkt tot de stadsgrenzen

    • Henk Kool