Duitsers twisten over voetbalgeweld

BONN, 10 nov. Duitse veiligheidsfunctionarissen, politici, voetbal-notabelen en sociaal-psychologen hebben de afgelopen week doorgebracht met hevige twisten in woord en beeld. Thema: waar komt het plotseling zo dramatische geweld rondom de Duitse voetbalvelden vandaan en vooral wat moet eraan gebeuren?

Veel meer politie, de lange lat, scherpere registratie, snel strengere straffen zoals de voetbalwereld en de boulevardpers wil? Of meer verantwoordelijkheid voor de voetbalbonden en de clubs, betere contacten bijvoorbeeld tussen het publiek op de eretribunes en op de staantribunes zoals ook Duitse gedragswetenschappers aanbevelen?

Het debat heeft weliswaar een vertrouwd patroon maar is door enkele recente gevallen met dodelijke afloop acuut geworden. Men vreest dat de bondsrepubliek straks Groot-Brittannie (en Nederland) ook in het Europese klassement van het voetbalvandalisme overvleugelt. Bovendien kijkt iedereen, ook de politici met kanselier Kohl voorop, angstig vooruit naar 21 november, de dag waarop een grote nationale voetbalverbroedering staat te gebeuren. Dan moeten ter ere van de Duitse eenwording de teams van de vroegere DDR en de Westduitse wereldkampioen tegen elkaar spelen in het gigantische Zentralstadion van Leipzig, dat sinds de vreedzame Oostduitse omwenteling ook wel 'Heldenstadt' wordt genoemd.

Dat stadion, waar het Nederlandse elftal met een briljant debuterende Jan Mulder en een zeer nerveuze keeper Tonny van Leeuwen in 1967 voor 120.000 brullende toeschouwers op de valreep met 4-3 van de DDR verloor, is in 1952 gebouwd met het overvloedige materiaal dat de Duitse oorlogsruines opleverden. De stenen kolos is daarmee als het ware een sportief symbool van 'verwerkt geweld', gebouwd onder een socialistische regie die natuurlijk absoluut geen rekening hield met zoiets als het massale 'Westerse' voetbal-vandalisme van vandaag.

Daardoor spot het stadion nu met alle moderne veiligheidseisen, terwijl het geplande verbroederingsfeest juist alle kans heeft uit te lopen op een kleine oorlog tussen vijandige groepen gewelddadige 'Randalierer' uit Oost- en West-Duitsland. Sterker nog: die groepen hebben al aangekondigd met elkaar grootscheeps op de vuist te willen gaan. Bijna uit het niets, en begunstigd door de zeer snel gegroeide massa-werkloosheid, zijn in de vroegere DDR de afgelopen maanden zowel rechtsradicale groepen skinheads als linksradicale Schlager-Trupps opgedoken.

9: Vervolg

Die groepen terroriseren niet alleen Oostduitse binnensteden, zij voeren hun veldslagen ook in de voetbalstadions. De Skinheads, die het socialisme, de buitenlanders en de politie haten, komen soms Heil Hitler roepend en met volle bewapening (messen, fietskettingen, baseball-knuppels) naar het stadion. Zij gaan daar op zoek naar aanhangers van vroeger door het SED-regime begunstigde clubs, zoals bijvoorbeeld die van de FC Berlin (die tot voor kort als Dynamo Berlin de oude Stasi-chef Erich Mielke als schutspatroon had). Vuurwerk en ander pyrotechnisch oorlogsmateriaal wordt zelfs, het zou ruim een jaar geleden in Honeckers DDR volmaakt onmogelijk zijn geweest, met koffers tegelijk meegenomen naar het stadion. De nieuwe Oostduitse voetbalvandalen zijn, volgens een politie-expert, ook tegenover de politie veel gewelddadiger dan hun Westduitse soortgenoten die 'professioneler' en 'voorspelbaarder' heten en bij de aanwezigheid van een politiemacht eerder van geweld af zouden zien.

Maar als er te weinig politie is, is het ook voor de Westduitse liefhebbers raak. Eind vorige maand: de binnenstand van Luxemburg wordt onttakeld bij een kort bezoek van enkele honderden Duitse Fussball-Chaoten die hun nationale elftal vergezellen. De op dit stuk onervaren en onderbemande Luxemburgse politie weet zich totaal geen raad met dit verschijnsel. Twee weken geleden: een veldslag in Dusseldorf tussen vechtlustige aanhangers van Fortuna en Karlsruhe, twee tamelijk modale clubs toch, levert een dode Duitser, een zwaargewonde Turk en grote materiele schade op. Op vragen van enkele geoefende strijders uit Karlsruhe was het Turkse slachtoffer, dat drie messteken opliep, zo onvoorzichtig geweest te bekennen dat hij aanhanger van Dusseldorf was.

Vorig weekeinde: 'linkse' en 'rechtse' voetbal-vandalen leveren massaal slag in en rond het Zentralstadion in Leipzig, waar de plaatselijke club zal spelen tegen de FC Berlin. Geruchten willen dat de gebeurtenissen al vooraf in Berlijn door Hintermanner zijn gepland. Hoe dat ook zij, de Oostberlijners hebben versterking meegebracht uit het westelijk stadsdeel, de nerveuze politie heeft niet de vooraf aangevraagde versterkingen gekregen en kan de confrontatie in het station en het stadion van Leipzig niet aan. De politie, die zich achteraf tegen kritiek verweert door te zeggen dat zij ingesloten was geraakt, schiet met scherp, waarbij onder de Berlijners een (achttienjarige) dode en zes zwaargewonden vallen. Tientallen arrestaties en miljoenen schade in de binnenstad van Leipzig completeren het beeld.

Wraak

Volgens de Berlijners is de Leipzigse politie vorige week zaterdag zonder waarschuwing gaan schieten, ook op vluchters, wat zou blijken uit schotwonden in de ruggen. Zij hebben voor 21 november (toevallig is het dan Buss- und Bettag in Duitsland) wraak gezworen. Volgens politie-informatie uit andere Duitse streken zullen zij daarbij niet alleen staan. Kanselier Kohl heeft inmiddels de ongewone stap gezet zijn kanselarij-minister Rudolf Seiters op te dragen om met de politie en de nog afzonderlijk bestaande Oost- en Westduitse voetbalbond te onderzoeken of het verbroederingsfeest in Leipzig nog wel moet doorgaan. De gemeenteraad van Leipzig dringt aan op afgelasting van de wedstrijd, de politie heeft al laten weten dat zij woensdag over een week ondanks de nu alvast aangekondigde versterkingen van 5.000 man uit Beieren en Baden-Wurttemberg niet zou kunnen instaan voor de veiligheid. Het zou volgens een vertegenwoordiger van de Duitse politievakbond zelfs 'waanzin' zijn om de wedstrijd onder deze omstandigheden te laten spelen.

Maar heel wat politici in Kohls coalitie en ook de beide voetbalbonden zijn zo ver nog niet. Integendeel: zij hebben de afgelopen dagen de prestigewaarde van de discussie aanmerkelijk opgehoogd. Namelijk met verklaringen dat men absoluut niet opzij mag gaan voor 'criminele voetbal-vandalen', die ook vijanden zijn van 'ons maatschappelijk stelsel', zoals de voorzitter van de Westduitse voetbalbond, Neuberger, het zei. Staatssecretaris Spranger zette de zaak deze week in Bonn overeenkomstig op scherp: 'Afgelasting zou een onaanvaardbaar succes voor deze vandalen zijn en daarmee een capitulatie van de rechtsstaat.'