Duitse obligatiemarkt zet de toon voor een rentestijging

UTRECHT, 10 nov. Als gevolg van de politieke onzekerheid die deze tijd meebrengt nemen de laatste paar weken de omzetten op de obligatiemarkt toe. Deze week gaf bovendien de rentestijging daartoe een extra stimulans.

Initiator voor deze stijging was de Duitse obligatiemarkt. Enerzijds werd de markt daar geconfronteerd met berichten over een halvering van het Westduitse handelssaldo gedurende september en tegenvallende belastingopbrengsten uit het voormalige Oost-Duitsland. Anderzijds werd daar een derde tranche geplaatst van een tienjarige 9 procent staatslening.

De Bundesbank liet hierbij ook weer eens van zich horen: in 1991 zou het begrotingstekort tot 4,5 a 5 procent van het BNP reiken. Om een hierdoor via leningen veroorzaakte extra DM 9 miljard rentelast te voorkomen zouden subsidies verlaagd en een geplande belastingverlaging niet mogen doorgaan.

In samenhang met de 0,5 procent verhoging van de Lombardrente van vorige week werd de markt er niet vrolijker op, hetgeen resulteerde in een rentestijging van 0,1 procent tot ruim 9,05 voor recente 10 jarige leningen.

Mede doordat de Amerikaanse dollar nog steeds onder druk staat, hetgeen de gulden tegenover de D-mark zwak houdt, steeg in ons land de rente op de geldmarkt sterker dan in Duitsland. Niemand was dan ook verbaasd toen De Nederlandsche Bank donderdagmiddag de speciale beleningsrente met 0,2 procent tot 8,2 procent verhoogde. De rentestijging op de geldmarkt overtrof hier die van de kapitaalmarkt. Het verschil ten opzichte van de Duitse lange rente nam bijgevolg iets af tot ruim 15 basispunten.

Op de achtergrond van dit alles blijft de Golfcrisis echter duidelijk meespelen, hetgeen vooral Japan als grondstoffen importerend land moest ervaren. Toenemende oorlogsdreiging veroorzaakte namelijk een opvallend zwakke Yen, althans gerekend ten opzichte van de Europese valuta. De vooralsnog vrij rustige oliemarkt zou echter wel eens op slag kunnen veranderen en alom de kapitaalmarkten kunnen beroeren.

Eurokapitaalmarkt

Hoewel de verwachtingen betreffende de economische vooruitzichten van de Verenigde Staten steeds pessimistischer van aard worden, speelde het hieruit voortvloeiende rente-optimisme de afgelopen week in de kaart van de Amerikaanse vastrentende markt. Op het programma stond de kwartaalveiling van Amerikaanse staatsleningen voor een recordbedrag van 34,25 miljard dollar. De ontvangst van de leningen, die in het 3-, 10- en 30-jaars segment werden uitgebracht, verliep boven verwachting goed en ging niet gepaard met noemenswaardige koersverliezen.

Een ruggesteuntje kreeg de veiling in de vorm van een 'flight to quality'-effect, geinduceerd door de matige performance van Amerikaanse bedrijfsobligaties. Geruchten als zou een monetaire verruiming door de Fed op til zijn, werkten eveneens in het voordeel van de veilingresultaten. Een dergelijke maatregel valt echter niet te verwachten voor de vergadering 13 november a.s., van de Federal Open Market Committee, het beleidsbepalend orgaan van de Fed.

Een belangrijk richtsnoer hierbij zal ongetwijfeld de index voor producentenprijzen zijn, welke gisteren zou worden bekend gemaakt. Overigens is de ruimte voor een daling van de Amerikaanse geldmarkttarieven vrij klein, gegeven de opwaartse druk op deze tarieven in Duitsland en Japan.

De aandacht van de eurokapitaalmarkt richtte zich op binnenlandse ontwikkelingen, waar behalve in de Verenigde Staten ook in Frankrijk en Duitsland staatsleningen werden uitgebracht. Afgezien van enkele ECU-leningen was het emissievolume op de euromarkt gering, hetgeen overigens in lijn ligt met de ontwikkelingen gedurende de eerste acht maanden van 1990.

De OESO bracht een rapport uit waaruit bleek dat het totale emissievolume, gemeten in dollars, met 13 procent afnam in vergelijking tot dezelfde periode in 1989. Zo veroorzaakte de val van het Nikkei-gemiddelde een daling in de voornamelijk door Japanse debiteuren uitgegeven warrantleningen van bijna 75 procent.

Het totaal aan dollarleningen nam af van 52 procent tot 38 procent onder invloed van de wegzakkende dollar en de verschuivende preferenties van de belegger. Van het mondiale onzekere renteklimaat, tenslotte, konden de floating rate notes profiteren die qua emissievolume een verdubbeling doormaakten tot een totaalbedrag van 23 miljard dollar.

(Bron: Rabobank Nederland Beleggingsonderzoek)