PSOE kiest tussen openheid en zelfmoord

ROTTERDAM, 9 nov. Het congres van de Spaanse Socialistische Arbeiderspartij (PSOE) dat vandaag is begonnen, gaat om 'de keuze tussen openheid en zelfmoord', zoals een minister het onlangs uitdrukte. De partijbijeenkomst wordt door velen gezien als de belangrijkste sinds 1974, toen dictator Franco nog aan de macht was en toen de oude partijleiding werd opgevolgd door de jonge garde onder aanvoering van de huidige premier Felipe Gonzalez.

Officieel staat de positie van Gonzalez' rechterhand, Alfonso Guerra, niet ter discussie op het congres van de PSOE. Vice-premier Guerra is het brein achter de hechte partijorganisatie en stond als zodanig aan de basis van drie opeenvolgende verkiezingsoverwinningen van zijn partij, al vielen die steeds magerder uit.

Informeel echter is de positie van de tweede man van de socialisten in het geding sinds een jaar geleden bekend werd dat Juan Guerra, broer van vice-premier Alfonso Guerra, zich dankzij zijn contacten op regeringsniveau heeft verrijkt. Guerra heeft de rel steeds afgedaan als een poging om hem ten val te brengen.

Guerra is niet alleen fel bekritiseerd door de pers en de oppositie maar ook door partijgenoten en onafhankelijke ministers, die hem ervan beschuldigen een constructieve discussie in de PSOE tegen te houden. Aan de basis van pogingen om dit te veranderen staat de meer behoudende minister van economisch zaken, Carlos Solchaga, volgens wie de PSOE 'monolitisch' is.

Guerra lijkt de ergste aanvallen te hebben overleefd, maar zijn positie kan worden ondergraven door een uitbreiding van het aantal leden van het partijbestuur van 23 tot meer dan dertig, en mogelijk tot 35. Solchaga en andere 'vrijdenkers' liberalen, maar ook feministen en milieubeschermers zijn uit op een positie in het partijbestuur. Om die plaatsen zal zich een felle strijd afspelen tussen de 'Guerristas' en hervormers, die zouden kunnen rekenen op steun van Gonzalez.

De premier heeft Guerra nooit willen laten vallen maar hij bepleit wel meer openheid. 'De logische neiging van ieder partijapparaat dat van buiten wordt aangevallen, is de rijen te sluiten', aldus Gonzalez op een persconferentie. 'Maar we moeten de tegenstelling tussen deze natuurlijke reactie en de behoefte aan openheid oplossen.'

De uitbreiding van het aantal bestuursleden van de PSOE biedt Gonzalez de mogelijkheid de partij meer op de lijn te brengen van het regeringsbeleid. Gonzalez heeft een politiek gevoerd ten behoeve van economisch groei die veel minder socialistisch of sociaal-democratisch was dan zijn partij voorstond. En die groei kwam er ook en daarmee was er voor de kiezers weinig reden de socialisten de rug toe te keren.

De greep van Gonzalez op de Spaanse politiek is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. Zowel partijen ter linker als ter rechter zijde schurken zich tegen de PSOE aan. De centrum-liberale CDS van oud-premier Adolfo Suarez verkreeg vorige maand de status van 'geprivilegieerde gesprekspartner', zonder dat dit overigens een ministerspost opleverde. Een groep communisten is vorige week opgegaan in de PSOE, die zich voorlopig de sterkste weet in Spanje.