Mooiere stand had Lyon zich niet kunnen wensen

AMSTERDAM, 9 nov. Toen in New York de derde partij van de schaaktweekamp tussen Kasparov en Karpov was afgebroken, maakten de organisatoren in Lyon, waar de tweede helft zal worden gespeeld, zich ernstige zorgen.

In de eerste partij had Kasparov met zwart al op winst gespeeld. De tweede had hij op indrukwekkende manier gewonnen. In de derde partij, weer met zwart, de kleur waarmee gewone schakers tegen hun gelijken remise proberen te maken, was Kasparov als een dolle tekeer gegaan. Hij had eerst een kwaliteit en toen een dame geofferd en hij was weer gewonnen komen te staan. De bangste vermoedens van de mensen in Lyon leken bevestigd. Als Kasparov 21/2 uit 3 zou scoren en op die weg door zou gaan, dan zou gebeuren wat hij had aangekondigd. De match zou al in New York worden beslist en de tweede helft in Lyon zou een formaliteit zijn waar niemand belangstelling voor zou hebben.

We weten dat het anders ging. De afgebroken partij werd remise en in de volgende partij hield Karpov stand op het terrein van Kasparov. Een veruit geanalyseerde openingsvariant, daarna een kokend heet middenspel waar niemand iets van begreep. Karpov miste in tijdnood de winst, maar uit zijn kamp werd vernomen dat hij zich heel tevreden toonde. Hij was terug in de wedstrijd.

Karpov zelf zal er nooit aan getwijfeld hebben dat het een strijd tussen gelijkwaardigen zou worden. 'Natuurlijk is Kasparov een veel beter theoreticus', gaf Karpov toe, in een interview in Moscow Magazine. Instellingen waarin anderen al lang zouden zijn opgehouden, analyseert Kasparov thuis nog twintig zetten verder. 'Maar ik heb een betere totaalvisie op de stelling', zei Karpov zelfbewust. Hij bedoelde: als het op schaken aan het bord aankomt en niet op huiselijke voorbereiding, dan ben ik sterker.

Geheimzinniger

Het verloop van de match gaf hem geen ongelijk. De verbluffende dingen die Kasparov liet zien waren vooral de vruchten van zijn fantastische voorbereiding. Als ze beiden op onbekend terrein waren speelde Karpov beter. De kwaliteiten van Karpov zijn geheimzinniger dan die van Kasparov. Het is moeilijk te formuleren wat hem tot zo'n bijzonder schaker maakt. Er lijkt niets opvallends te gebeuren en dan staan als door toeval al zijn stukken opeens op de juiste velden.

Ik vroeg Jan Timman wat hij van het eerste deel van de match vond. Hij had steeds in de kansen van Karpov geloofd, ook toen Kasparov snel een voorsprong nam. 'Al die dwaze praatjes over de vernietiging van Karpov hebben Kasparov geen goed gedaan. Als hij vanaf het begin de innerlijke overtuiging had gehad dat het een gelijkopgaande strijd kon worden, dan zou hij nu misschien twee punten voor staan, maar in feite heeft hij ver beneden zijn niveau gespeeld. Ik acht Karpov nu licht favoriet, ook al moet hij 61/2 uit 12 halen om wereldkampioen te worden. Kasparov moet zich instellen op een heel andere situatie dan hij had verwacht en het is de vraag of hij dat kan. Zijn openingsrepertoire lijkt ook veel meer ingesteld op de vernietiging van een zwakkere dan op een harde strijd tussen gelijkwaardigen. Hij heeft vijf keer koningsindisch gespeeld en maar een keer Grunfeld-indisch, wat als je het goed kent een veel solider opening is. Hij heeft natuurlijk verbluffende nieuwtjes gebracht, maar dat is niet alleen een teken van kracht. Hij lijkt ook afhankelijk te zijn geworden van dit soort tovenarij. Alles moet met grofgeweld. In de heel gewone brood-en boterstelling die uit de Grunfeld ontstond, kwam hij in grote moeilijkheden.

Wispelturig

'Nu gaan ze naar Lyon. Ook geen voordeel voor Kasparov, want de organisatoren daar hebben in de afgelopen jaren een verschrikkelijke hekel aan hem gekregen. Michel Noir, de burgemeester van Lyon, heeft zich erg ingespannen om de match naar Lyon te krijgen. Door het wispelturige gedrag van Kasparov, die steeds op allerlei toezeggingen terugkwam, heeft Noir in het verleden bij zijn eigen publiek voor gek gestaan. Hij is een zeer ambitieus politicus. Zo iemand vergeeft dat niet snel. Je kan zeggen dat het in Lyon omgekeerd zal zijn als in New York, waar bijna iedereen op de hand van Kasparov was. Alleen denk ik dat Karpov veel beter om kan gaan met zulke situaties dan Kasparov.'

Je zou je kunnen voorstellen dat de organisatoren in Lyon in een zo goede stemming zijn, dat ze Kasparov intussen hebben vergeven. Ze hebben een ware lijdensweg afgelegd de afgelopen jaren. Eerst zouden ze de hele match krijgen, toen niets, daarna de eerste helft en tenslotte werd het de tweede helft. Burgemeester Noir krijgt in het programmaboekje een pluimpje van de grootmeesterbond voor zijn tact en diplomatie. Het is inderdaad een wonder dat hij er onderweg niet de brui aan heeft gegeven. Nu is alles wonderwel goed gekomen. Een mooiere tussenstand dan 6-6 hadden ze in Lyon niet kunnen wensen.

Straks zullen in Lyon weer dezelfde rituelen worden uitgevoerd als een maand geleden in New York. De speelzaal wordt gekeurd, de stoelen worden vervangen en in het rustkamertje wordt nog een extra bedje gezet. Alleen het verbale geweld van Kasparov op de persconferenties, dat zullen we waarschijnlijk moeten missen. Het belangrijkste en zwaarste deel van de tweekamp moet nog beginnen, dat beseft Kasparov ook.