CHANDRA SHEKHAR; De populist

Chandra Shekhar ziet morgen een lang gekoesterde wens in vervulling gaan als de Indiase president Venkataraman hem zal beedigen tot premier. De 63-jarige ras-politicus heeft zich er altijd op voorgestaan een vertegenwoordiger van het 'gewone' volk te zijn. Shekhar liet niet na te onderstrepen dat zijn beide ouders analfabeet waren, in een land waar de helft van de bevolking ook nu nog niet kan lezen en schrijven. Over zijn afkomst uit een hogere kaste sprak hij liever niet, Shekhar liet zelfs het tweede deel van zijn familienaam: Singh, de aanduiding voor de kaste van grootgrondbezitters, vallen om beter voor de dag te komen.

Chandra Shekhar werd in 1927 geboren in het dorp Ibrahimpatti, ten zuiden van de hoofdstad New Delhi. Hij studeerde ten tijde van de overgang van India naar onafhankelijkheid (1947) politieke wetenschappen aan de universiteit van Allalabad in de deelstaat Uttar Pradesh. Als student kwam Shekhar eind jaren veertig in aanraking met het socialisme. Hij sloot zich aan bij onduidelijke socialistische groepjes en leidde het leven van een beroepspoliticus. In 1967 werd hij lid van de Congres-partij van de toenmalige premier Indira Gandhi.

Shekhar kon zich volledig vinden in de centralistische plan-economie die Indira Gandhi voorstond. Haar besluit de banken te nationaliseren kon rekenen op de warme instemming van Shekhar. Hij brak met de Congres-partij toen Gandhi in 1975 de noodtoestand uitriep, alle burgerrechten opschortte en de verkiezingen uitstelde. Shekhar was een van de vele politici die Gandhi liet arresteren. Zijn 21-maanden lange verblijf in de cel bracht hij grotendeels in eenzaamheid door.

Toen Indira Gandhi in 1977 de noodtoestand ophief en in een zelfverzekerde bui verkiezingen uitschreef was Shekhar een van de medeoprichters van de Janata Partij, die de verkiezingen won. De regering van de Janata Partij begaf het na twee jaar door grote interne tegenstellingen, waarna de Gandhi-dynastie met Indira en Rajiv haar weg vervolgde.

De Janata Partij ging in 1988 op in de Janata Dal Partij, een samensmelting van politici en groepjes die weinig meer gemeen hadden dan hun afkeer van Rajiv Gandhi. Eind vorig jaar moesten de Gandhi's voor de tweede keer in de Indiase geschiedenis de regering overlaten aan anderen: de Janata Dal kreeg bij de verkiezingen van december weliswaar geen meerderheid, maar Gandhi's Congres-partij verloor zoveel dat hij het bestuur moest overdragen. V. P. Singhs maakte het genoegen een minderheidsregering te vormen, met gedoog steun vanandere partijen.

Shekhar nam zitting in het parlement, waar hij geduldig afwachtte op het onvermijdelijke: de val van de regering van zijn partijgenoot Singh. Nog voor het Indiase parlement het kabinet woensdag naar huis stuurde leidde Shekhar een rebellie in de Janata Dal. Met enkele tientallen medestanders splitste hij zich af van de partij en noemde zijn nieuwe politieke formatie Socialistische Janata Dal. De weigering van Gandhi zelf een regering te vormen en de steun die de oppositieleider wel wilde geven aan een minderheidsregering, liet de Indiase president slechts een mogelijkheid: Shekhar vragen een regering te vormen.