VS stellen resolutie op voor actie tegen Irak

NEW YORK/ MOSKOU, 8 nov. - De Verenigde Staten hebben de tekst opgesteld voor een resolutie in de Veiligheidsraad die het gebruik van militair geweld tegen Irak sanctioneert. De Amerikaanse minister Baker probeert thans daarvoor de steun van de bondgenoten te krijgen. De Britse premier Thatcher voorziet binnenkort een militaire actie.

Volgens diplomaten bij de Verenigde Naties en Amerikaanse regeringsfunctionarissen heeft de Amerikaanse VN-missie de tekst van de resolutie nog niet in de Veiligheidsraad doen rondgaan omdat Baker nog in het buitenland bezig is steun daarvoor te werven. Amerikaanse fuctionarissen in het gevolg van Baker, die nu in Moskou is, zeiden gisteren dat er toenemende steun is voor zo'n resolutie.

Aan het begin van zijn besprekingen met Baker onderstreepte de Sovjet-minister van buitenlandse zaken, Edoeard Sjevardnadze, vanochtend overigens dat het gebruik van geweld in de Golfcrisis ongewenst is.

In Ankara had Baker gistermiddag gezegd, zo meldt onze correspondent, dat 'een gedeeltelijke oplossing van de Koeweit-crisis, de ernstigste sinds de Tweede Wereldoorlog, onmogelijk is'. Na besprekingen met onder anderen president Ozal, die het beleid over de crisis zelf geheel voor zijn rekening neemt, noemde Baker de Turkse opstelling uiterst behulpzaam.

'We zijn allen voorstanders van een geweldloze oplossing, maar president Bush is van mening dat een gewapend conflict onvermijdelijk kan blijken', zei hij voorts. Ook de Turkse president heeft meermalen de overtuiging uitgesproken dat het naar een militair treffen gaat. In hoeverre hij daaraan actief deel zal willen nemen blijft echter ook na Bakers bezoek in nevelen gehuld.

Eind vorige week kwam de Herald Tribune met speculaties over een tweede, noordelijk front in Irak waartoe Turkije zou bijdragen, mede uit belangstelling voor de olierijke gebieden om Kirkuk en Mosul die eens tot het Ottomaanse rijk behoorden en waar nog steeds een grote Turks-sprekende minderheid woont. Ankara zou ook bevreesd zijn dat, als het zich buiten zo'n conflict zou houden, de Verenigde Staten met de plaatselijke Koerden in zee zouden gaan.

Ozal heeft zulke speculaties zelf gevoed door kort na het uitbreken van de crisis te gewagen van 'historische kansen die Turkije moet benutten' en van 'de landkaart van het Midden-Oosten, die na deze crisis niet meer de oude zal zijn'. In een toespraak die hij kort voor Bakers bezoek hield, heeft de president echter enigszins andere geluiden laten horen.

Er zijn aanwijzingen dat de legerleiding evenmin voelt voor externe avonturen in het zuidoosten. De honderdduizend Turkse manschappen die in het ruige grensgebied met Irak zijn gelegerd, zouden voornamelijk dienen voor de beveiliging tegen Koerdische separatisten. Tot zover onze correspondent.

In een verklaring voor het Lagerhuis verhardde de Britse premier Thatcher gisteren haar standpunt jegens Irak. Saddam Husseins 'dagen zijn geteld. Of hij trekt zich spoedig uit Koeweit terug of wij en onze bondgenoten verdrijven hem met geweld. Hij is gewaarschuwd.' Tegelijk zei de leider van de Britse rooms-katholieken, kardinaal Basil Hume, dat oorlog in de Golf gerechtvaardigd kan zijn, maar niet 'als de verwoestingen die zij aanricht groter zijn dan het onrecht dat zij wil rechtzetten'.

Griekse militaire ziekenhuizen zijn volgens Griekse zegslieden in staat van paraatheid gebracht voor een eventuele oorlog in de Golf. Premier Mitsotakis zei gisteren dat de mogelijkheid van een gewapend conflict groter is dan die van een vreedzae oplossing. De staatsluchtvaartmaatschappij Olympic Airways heeft met ingang van 15 november zijn vluchten op Egypte, Jordanie, Saoedi-Arabie en Syrie opgeschort. Er wordt in Griekenland gespeculeerd over een aanval op 16 november, wanneer het nieuwe maan is.

Het Pentagon heeft besloten nog zeker twee pantserdivisies naar Saoedi-Arabie te sturen, 'waarschijnlijk' althans ten dele uit Europa, aldus een functionaris. De officiele bekendmaking wordt binnen enkele dagen verwacht. Minister van defensie Cheney zei enkele weken geleden al dat mogelijk nog eens 100.000 man naar Saoedi-Arabie zouden worden gestuurd.

De Egyptische president Mubarak heeft in een vraaggesprek met de New York Times aangekondigd eind deze maand nog een pantserdivisie, van 7.000 man en 400 tanks, naar het gebied te sturen. Er zijn al 15.000 Egyptische militairen in Saoedi-Arabie. Tsjechoslowakije stuurt op verzoek van de Saoediers een speciale anti-chemische oorlogeenheid. (AP, UPI, Reuter)