TV-show scoort met huiselijke ongevallen

Het woord is in korte tijd zozeer ingeburgerd dat de aardappelverwerkende firma Smiths er zelfs een zoutje naar heeft genoemd. Bloopers ('Bloepers') heet het, een verwijzing naar een verschijnsel dat de vormen van een rage begint aan te nemen. Het had, aldus een woordvoerder van het bedrijf, aanvankelijk de codenaam Flaters: 'Omdat ze kromgebakken worden en dus allerlei rare vormen hebben. Maar we vonden flater uiteindelijk te negatief klinken en toen hoorden we dat er in Amerika een programma bestond dat Bloopers heette. Het is voor ons natuurlijk heel leuk dat iedereen nu weet wat bloopers zijn.'

Het woordenboek spreekt van Amerikaans slang voor 'blunders'. In dat Amerikaanse tv-programma werden mislukte opnamen voor films en televisieshows vertoond, die uiteraard bij de oorspronkelijke montage waren weggelaten, maar nu een eigen leven gingen leiden. Een bekende presentator die per ongeluk een schuttingwoord uitsprak, een geliefd acteur die telkens zijn tekst vergat, een scene waarin alle acteurs de slappe lach kregen. Voor zover het oude opnamen betrof, was het lastig die outtakes bij elkaar te sprokkelen. Gaandeweg is het echter een gewoonte geworden zulke tot hilariteit leidende versprekingen of mislukkingen niet meteen meer te wissen of weg te gooien de betrokkenen realiseren zich nu ter plekke al dat hun flaters waarschijnlijk voor een bloopers-show zullen worden gebruikt.

Eind vorig jaar ontwierp een kleine Amerikaanse produktiemaatschappij, naar Japans voorbeeld, een programma waarvoor de bloopers van het publiek moesten komen. Binnen enkele weken groeide America's funniest home videos uit tot een kassucces. Er bleek een groot en lachgraag publiek te bestaan voor vaders die tijdens een boottochtje met het gezin in het water vallen, kinderen die op komische wijze struikelen, omvallende kerstbomen en andere huiselijke ongevallen. In een van de meest gewaardeerde scenes zat een vrouw met haar hoofd vast in de oven; haar echtgenoot greep niet onmiddellijk in, maar legde het tafereel eerst uitvoerig vast met zijn videocamera.

Deze zomer kocht de TROS de rechten van de show. De eerste oproepen leverden 200 inzendingen op, genoeg om er een puur-Nederlands programma van te kunnen maken. Het resultaat, getiteld De leukste thuis, trok de afgelopen weken meer dan 25 procent van het kijkpubliek en was daarmee in de maand oktober de best bekeken serie van de Nederlandse tv. In april volgt de tweede reeks afleveringen.

'We hebben nu in totaal 450 inzendingen bekeken, waarvan er 135 bruikbaar waren', zegt producer Philip Woldringh. 'Er liggen nog zo'n 1600 banden op ons te wachten. Sinds de eerste uitzending is de stapel snel gegroeid. Misschien zijn het weer hoofdzakelijk dochtertjes die met hun gezicht in de verjaardagstaart vallen. Kinderen worden nu eenmaal het meest gefilmd en ze zijn het onhandigst. Maar na verloop van tijd moet je je afvragen of het nog zo leuk is. Ik denk dat we er nog op zijn minst twee tot drie seizoenen mee kunnen doorgaan, want het succes is gebaseerd op het voyeurisme van heel veel mensen en op de verzuchting: blij, dat mij dat niet is overkomen.'

Voor de nieuwe versie van zijn programma RUR wenste ook Veronica-presentator Jan Lenferink zelfgemaakte videobandjes met spectaculaire taferelen te ontvangen. Bovendien riep het toenmalige Veronique de kijker op cassettes te sturen. Lenferink heeft het onderdeel intussen wegens gebrek aan succes geschrapt en van RTL-4 is na de oproep niets meer vernomen. Blijkbaar was de TROS de concurrentie te snel af. 'De armoede in tv-land is zo groot', aldus Woldringh, 'dat iedereen op een nieuw idee springt als een bok op een haverkist.'

In ruim 6,5 procent van de Nederlandse huishoudens bevindt zich op dit moment een videocamera. Dat cijfer groeit snel. In hoeverre de vertoning van bloopers de omzetstijging beinvloedt, kan volgens Mike van der Wallen, product manager bij Sony Nederland, niet worden vastgesteld. 'Maar ik ben ervan overtuigd dat er speciaal voor dat programma teepjes in scene worden gezet', beaamt hij. De betrokkenheid van Sony bij De leukste thuis blijkt verder uit het feit, dat het bedrijf via product placement als sponsor voor het programma fungeert. Hoewel zulks in de mediawet nog altijd wordt verboden, biecht Van der Wallen blijmoedig op dat Sony-camera's tegen betaling ook een rol spelen in de Honeymoon Quiz van Ron Brandsteder en het door Carry Tefsen gepresenteerde koppelprogramma Op goed geluk. 'Zulke uitzendingen zijn een belangrijk onderdeel geworden van onze promotie-mix', stelt de Sony-man vast.

Een ander teken van de stijgende populariteit van de blooper is in de videotheken te vinden. Daar circuleert sinds enkele weken de curieuze produktie Sex Bloopers, een uit Amerikaans materiaal samengestelde compilatie van momenten waarop het tijdens opnamen voor pornofilmpjes even niet wilde lukken. Zoals men zou kunnen bevroeden, is de band vooral gevuld met tekortschietende mannelijke acteurs. 'Ze gaan bij duizenden tegelijk naar de videotheken', verklaart Annemarie Vos van het distributiebedrijf Video Network. In een van de vestigingen van het Miep Brons-concern wordt meegedeeld dat de band zich mag verheugen in een grote belangstelling bij de vaste porno-huurders. De distributeur heeft intussen in Amerika een vervolg besteld.

Liefhebbers van een andere sport kunnen sinds kort terecht bij de door de NOS samengestelde videocassette Voetbal funnies, een ietwat gekunstelde verzameling van opmerkelijke voetbalmomenten, zoals de keer dat Johan Cruyff bij Ajax zichzelf de bal zodanig toespeelde dat hij uit die eigen voorzet kon scoren. Naast zulke brille vindt men in deze selectie vooral keepers die een onnozele bal doorlaten, belaagde scheidsrechters en ritmisch gemonteerde trainers die langs de lijn dribbelen.

Men mag aannemen dat producenten overal ter wereld zich thans het hoofd breken over verdere exploitatiemogelijkheden van de blooper. Leedvermaak wordt big business. Het zou een veeg teken kunnen zijn: het publiek prefereert de komisch geachte mislukkingen en wendt zich af van wat wel is gelukt.