Tragikomische impotentie

De recente doorbraak van de Chinese cinema beperkt zich niet tot produkties van het vasteland. Als Chen Kaige de belangrijkste Chinese filmmaker uit de Volksrepubliek is en Hou Hsiao-hsien de eer van Taiwan hoog houdt, dan rust op de schouders van Wayne Wang de zware verantwoordelijkheid van lijstaanvoerder in zowel Hongkong als de Verenigde Staten. Wang werd in 1949 in de Britse kroonkolonie geboren, maar werkt en woont zowel in Hongkong als in Amerika. Zijn films houden zich vooral bezig met de ingewikkelde relatie van Amerikaanse Chinezen tot het land van herkomst. De komedie Chan is Missing over een taxichauffeur in San Francisco en de mooi traditioneel vormgegeven studie van Chinese familietradities Dim Sum werden hier nooit uitgebracht, evenmin als Life is Cheap, But Toiletpaper Expensive over de misdaadsyndicaten in Hongkong, waarvoor Wang dit jaar tijdens het Filmfestival Rotterdam de persprijs won.

De toegankelijkheid van Eat A Bowl of Tea, die Wang ondanks de hoofdzakelijk Amerikaanse plaats van handeling voornamelijk in Hongkong opnam, maakt de film tot een ideale introductie voor het Nederlandse publiek op het oeuvre van Wang (wiens volledig Amerikaanse misdaadkomedie Slamdance iedereen gelukkig al lang vergeten is). Eat A Bowl of Tea is gebaseerd op de gelijknamige roman van Louis Chu over de tragikomische consequenties van de impotentie van een Chinese echtgenoot in New York.

Ten gevolge van de Amerikaanse wetgeving vormde zich in Chinatown van 1924 tot na de Tweede Wereldoorlog een weinig zachtzinnige cultuur van mannelijke vrijgezellen. De meeste Chinezen, zelfs die met een Amerikaans paspoort, was het niet toegestaan vrouw of dochters over te laten komen. Toen de War Brides Act van 1946 de regels versoepelde, ontstond er een stormloop op de reisbureaus. Vaders arrangeerden huwelijken van hun Amerikaanse zonen met in China achtergebleven dochters. De hoofdpersoon van Eat A Bowl of Tea, Ben Loy (Russell Wong), is niet ontevreden over de bruid die hij in een Zuidchinees dorpje toegewezen krijgt. Als het paar in New York terugkeert, lopen alle vaders, neven en peetvaders te hoop om het huwelijk hun zegen te geven. Ben krijgt een restaurant als cadeau en moet bijna dagelijks vragen beantwoorden over het tijdstip van de onvermijdelijke gezinsuitbreiding. De grote werkdruk en de bemoeizucht van de grootfamilie eisen hun tol en zijn vrouw Mei Oi (Cora Miao, de vrouw van de regisseur) ziet zich genoodzaakt er een minnaar bij te nemen. Dat blijft niet lang geheim in de Chinezenwijk en de poppen zijn aan het dansen.

De roman werd bewerkt door een echte Hollywoodscenariste, Judith Rascoe (Who'll Stop the Rain?, Endless Love), die het verhaaltje zo transparant vertelt als we dat van Amerikaanse films gewend zijn. Die directe benadering vloekt echter allerminst met de gracieuze visuele stijl, het kalme tempo en de muzikale montage van Wang. Eat A Bowl of Tea is gezegend met humor, charme en prachtige associatieve overgangen. Als de minnaar van Mei Oi in een kapperszaak pocht over zijn verovering, bezweert hij zijn gesprekspartner het geheim aan niemand door te vertellen. Het volgende beeld is van een krantekop over de Koreaanse oorlog, uitgevent door een krantejongen met de kreet: 'Extra! Extra! Read all about it!'. Heel mooi is ook het gebruik van poetische Amerikaanse songs als 'Spring in New York' of 'I'm Gonna Get You On A Slow Boat To China', gezongen door een Chinese nachtclubzangeres voor het front van honderden begerige mannenogen.

Wangs film werkt als een aangenaam lauw bad, verkwikkend en balsemend, maar het zinnelijke genot is van voorbijgaande aard. Meer dan een sappig vertelde anekdote over een weinig bekende episode uit de recente Amerikaanse geschiedenis heeft Eat A Bowl of Tea niet te bieden. Zolang het duurt, sleept de film de kijker mee, maar vrijwel meteen na afloop stroomt hij uit de herinnering. Nooit strijkt Wang eens tegen de haren in, pijn en woede worden discreet weggestopt. De wijsheid van de film is zo diep als de spreuk uit een gelukskoekje: de strekking lijkt even heel toepasselijk, maar kan door elke willekeurige andere boodschap vervangen worden.