Juilliard Quartet blijft avontuurlijk en vitaal

Geen Bartok, Mozart en Schubert speelde het Juilliard Quartet gisteravond, maar Schubert en Carter. Voor enkele bezoekers van de doorgaans traditioneel geprogrammeerde Kwartetserie van de KAM was deze onverwachte wijziging zo'n teleurstelling dat zij halverwege het uit 1951 stammende Eerste Strijkkwartet van Elliot Carter demonstratief de zaal verlieten. Primarius Robert Mann, de laatste actieve speler van het originele Juilliard Quartet uit 1943, moest er hartelijk om lachen. In de bijna vijftig jaar dat hij deel uitmaakte van het Juilliard Quartet, dat zich van meet af aan ten doel stelde 'oude muziek als nieuw en de nieuwste muziek als oud' te vertolken, moet deze inmiddels zeventigjarige violist vaker op protest tegen 'het moderne' repertoire zijn gestuit.

Door herhaalde wijzigingen in de bezetting voert Mann nu drie musici aan die aanzienlijk jonger zijn dan hijzelf, maar desondanks bleef het Juilliard Quartet door de jaren heen in dezelfde geest musiceren. Een gloeiende intensiteit en een bij tijd en wijlen agressieve vitaliteit behoren nog altijd tot de kenmerkende eigenschappen van dit kwartet, dat als het ware in iedere fase van de partituur kruipt om de essentie van de muziek op het scherpst van de snede bloot te leggen. Daarbij worden razendsnelle tempi en enorme dynamische contrasten van oudsher niet geschuwd, een (soms te) avontuurlijke aanpak die de nodige risico's met zich meebrengt. Dit brak het Juilliard Quartet dan ook op tijdens Schuberts Quartettsatz, waarbij met name de primarius van het nog niet warm gespeelde kwartet af en toe uit de bocht vloog. Maar tegenover zijn niet altijd even gelukkige intonatie stond wel een hartverwarmende bevlogenheid van het soort, dat er ook bij Norbert Brainin van het Amadeus Kwartet toe leidde dat men hem in zijn latere jaren onmiddellijk elke fout vergaf.

Werkelijk fenomenaal was daarna de vertolking van Carters gecompliceerde Eerste Strijkkwartet, met zijn doorwrochte verwevenheid van stemmen. In een poging het diffuse karakter van onze door individualisme en chaos bepaalde eeuw te karakteriseren, bedeelde Carter iedere speler in dit kwartet een welhaast autistische solorol toe. Maar de melodieen op zichzelf zijn vaak prachtig en het fascinerende in de sonore uitvoering door het Juilliard Quartet was dat de vier musici als een ware eenheid in verscheidenheidsolistisch wisten te schitteren. Ook in Schuberts Strijkkwartet no. 15 in G werd de winst van jarenlang samenspel op indrukwekkende wijze gedemonstreerd: ademend als een lichaam met dezelfde hartslag en dezelfde ziel bewogen de vier musici zich door dit aangrijpende werk, waarbij evenveel recht werd gedaan aan de broze lyriek als aan de soms wrange erupties van dramatiek die Schubert erin heeft verklankt.

    • Wenneke Savenije
    • Strijkkwartet No. 1
    • Juilliard Quartet. Programma
    • Quartettsatz in C Op. Posth. d 703