Isaac Stern gaat het om de communicatie

Voor violist Isaac Stern - in juli van dit jaar zeventig geworden - staat 1990 geheel in het teken van zijn verjaardagsfeest. Een wezenlijk verschil met zijn schitterende carriere is dit trouwens niet, want werken en gefeteerd worden waren 55 jaar onlosmakelijk met elkaar verbonden. Toen de bejaarde meester gisteren de lange trap naar het podium van de Grote Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw afdaalde, werd hij al bij voorbaat met een geestdriftig applaus in het zonnetje gezet. Het enthousiasme gold de musicus maar - vooral sinds de hartverwarmende rol die hij speelde in de film Van Mao tot Mozart - ook de persoon. Zodra hij op het podium staat is er contact over en weer.

Communicatie is ook precies waar het Stern in de muziek om gaat. Bij een bijeenkomst in het Concertgebouw voorafgaand aan het concert, bekende hij gisteren dat hij die musici bewondert die 'verliefd zijn op muziek maken, en die muziek willen laten klinken als een gesprek'.

Een gesprek over Schubert met twee andere topmusici, cellist Yo-Yo Ma en pianist Emanuel Ax, vormde het hoogtepunt van de avond: drie markante persoonlijkheden met een verbazingwekkende eensgezindheid in hun muzikale benadering. Wat het meest frappeert is de elegantie van hun klank en de gedetailleerde expressie. Alle drie hebben zij een fenomenale beheersing over hun instrument en nooit wordt de klank geforceerd. Zelfs in een fortissimo gaan zij niet tot het uiterste. Maar binnen de door hen gestelde grenzen beschikken zij over oneindig vele mogelijkheden tot nuanceren. Elke frase, ja elke noot, krijgt een persoonlijke betekenis, en dit is waarschijnlijk ook wat de Amerikanen bedoelen wanneer zij zeggen dat Isaac Stern geen enkele noot 'un-Sterned' laat.

Het merkwaardige is dat de drie musici juist met hun gedetailleerde uitspraken het publiek op een bewonderende afstand hielden. Hun spel was adembenemend maar ontroerde niet.

Diezelfde kenmerken golden voor de vertolking van Beethovens Cellosonate, op.5 no. 2 door Yo-Yo Ma, en de Derde vioolsonate van Brahms door Stern en Ax. Communicatie en afstandelijkheid, het lijkt een contradictie maar in Amerika is het een veel voorkomend fenomeen.