Irritatie over gebakkelei Europese landbouw

BRUSSEL, 8 nov. De manier waarop afgelopen dinsdag eindelijk overeenstemming is bereikt over het voorstel waarmee de Europese Commissie de GATT-onderhandelingen over de landbouwpolitiek ingaat, heeft forse irritatie gewekt. Niet alleen buiten de Europese Gemeenschap, bij de partners die van 3 tot 7 december in Brussel de finale van de Urugay-ronde van de GATT (Algemene Overeenkomst over Handel en Tarieven) zullen uitvechten. Ook onder de lidstaten zelf is grote wrevel ontstaan over het lamentabele figuur van verdeeldheid dat de Europese Gemeenschap heeft geslagen.

De Italiaanse minister van landbouw Vito Sacomandi mocht dan dinsdagavond wel gewag maken van zijn 'trots' dat de ministers unaniem achter het voorstel van de Europese Commissie waren gaan staan en dat karakteriseren als een 'overwinning voor de communautaire geest', er zullen maar weinig van z'n collega's zijn geweest die hem dat willen nazeggen.

Er waren in deze meer dan vier weken durende marathon immers zoveel momenten geweest die tot wanhoop, ja tot regelrechte razernij dreven, dat je wel een onverbeterlijke Europtimist moet zijn om daarin nog iets van gemeenschappelijkheid te ontdekken. Zoals op 26 oktober, toen de ministers het in Luxemburg bijna eens leken te zijn over de verklaring die het voorstel van de Europese Commissie zou begeleiden en de Fransen plotseling de rol van de Duitsers als notoire dwarsliggers overnamen. Of afgelopen maandag, toen de anders toch zo gelijkmoedige Nederlandse minister Bukman geirriteerd uitriep dat hij het 'langzamerhand zat' werd.

Radeloze woordvoerders werden vier weken lang van alle kanten bestormd door een leger journalisten als ze maar even hun neus in de perszaal lieten zien. Om dan niet meer te kunnen melden dan dat de ministers 'nog steeds niet begonnen' waren, 'bilaterale contacten' hadden, 'in superrestraint' (zonder ambtenaren, alleen met tolken) vergaderden of met 'een biechtstoelprocedure' bezig waren.

Was het dinsdag de zevende, achtste of negende bijeenkomst, die het moeizame compromis opleverde? Dat hangt ervan af of de vergadering van dinsdag eenvoudig als voortzetting van die van maandag wordt gezien en of de topconferentie in Rome van anderhalve week geleden moet worden meegeteld. In elk geval betekende het een hoogtepunt in de verwarring. Hoewel de vergadering om half elf 's morgens zou beginnen waren de ministers om zes uur 's avonds 'nog geen anderhalve minuut' in plenaire zitting bijeengeweest. Eerst werd de late komst van minister Bukman (opgehouden door de wegramp bij Breda) aangevoerd als welkome verontschuldiging, daarna bood de onder Italiaans voorzitterschap altijd wat uitlopende lunch weer een excuus, maar later kon dat niet meer.

Toen briesten Europese ambtenaren over de 'volkomen chaos' die er heerste in en om de vergaderzaal, waar maar wat werd 'gerommeld' met allerlei voorstellen en documenten, waar Europese Commissarissen 'schuimbekkend' door de gangen liepen, hun regenjas aantrokken om vervolgens naar hun kantoor in het nabijgelegen hoofdkwartier in het Berlaymont-gebouw weg te benen.

'Dit zijn geen evenwichtige diplomaten meer', zo schamperde een doorgewinterde waarnemer die al vele tumultueuze landbouwzittingen in zijn carriere heeft meegemaakt, 'het is eenvoudig ontluisterend om te zien, die onbestuurbaarheid, die lamlendigheid. Het is hier een mierenhoop waar een Babylonische spraakverwarring heerst.'

De grote vraag is nu in welke mate de onderhandelingspositie van Commissaris Frans Andriessen is ondergraven en of de EG inderdaad 'tandeloos' is geworden, zoals velen vrezen. Dat zal de komende vier weken in Geneve blijken.