In Hoogvliet gaat de deur overdag al op slot

ROTTERDAM, 8 nov. - Zeventien maart 1990, het leek een perfecte avond. Na het feestje op weg naar huis speelt het echtpaar Pietersen uit Hoogvliet-Noord zijn geliefde spelletje: wie is het eerste thuis? Ieder loopt een andere weg om het laatste huizenblok heen. Pietersen is al binnen als zijn vrouw ontdaan bij de deur aankomt: beroofd. Een jongen, dezelfde die een kwartier geleden bij de bushalte vroeg om een kwartje, heeft de nieuwe leren handtas van haar schouder gegrist.

Met de aangifte bij de politie verdwijnt de schrik niet. De voordeur gaat voortaan ook overdag zorgvuldig op slot. Het boodschappen doen op koopavond wordt opgegeven. En hun spelletje, dat spelen ze niet meer.

De overvaller van mevrouw Pietersen is gepakt. Hij maakte deel uit van een groep van 34 jongeren, bijna allen van Antilliaanse afkomst, die worden verdacht van 105 overvallen en berovingen in de Randstad. De misdrijven werden vooral begaan in Hoogvliet, waar het merendeel van hen woont. De jongens schrokken er niet voor terug hun slachtoffers te slaan, te schoppen of neer te steken. Deze week werden vijf van hen veroordeeld tot gevangenisstraffen van viereneenhalf tot zes jaar. Nog deze maand moeten ook de anderen voorkomen.

Voor de slachtoffers belegde de politie deze week samen met Justitie en het bureau Slachtofferhulp twee informatieavonden. Van de 65 genodigden kwamen er 22. Vooral om te weten hoe het met hun zaak was afgelopen, meent hoofdinspecteur J. Reints, of om alsnog hulp te vragen bij het verwerken van de misdrijven. Een aantal mensen vond de stap naar het politiebureau te groot, vermoedt Reints. De politie wil deze mensen opnieuw persoonlijk benaderen.

Een belangrijk doel van de bijeenkomsten was het wegnemen van de onrust onder de 13.000 bewoners van Hoogvliet-Noord. De laatste jaren neemt de criminaliteit snel toe in deze wijk naast de raffinaderijen van Esso en Shell.

Hoogvliet werd in de jaren vijftig en zestig gebouwd om de woningnood in Rotterdam op te vangen. 'We waren blij met een douche en een tuintje en 's avonds gingen we een blokje om', vertelt Pietersen. 'De Westpunt was toen een van de mooiste wijken van Rotterdam.'

Op een dag in het begin van de jaren zeventig kwam hun zoontje uit school en hij zei oprecht verwonderd: 'Er zit een bruin kindje bij me in de klas.' Inmiddels is meer dan de helft van de buurtbewoners van buitenlandse afkomst. 'Je wist niet waar ze vandaan kwamen maar nou zitten ze overal', verzucht Pietersen hoofdschuddend.

Pag. 3: De portieken van de galerijflats in de Westpunt in Hoogvliet, volgens sommige bewoners eens de mooiste wijk van Rotterdam, staan nu vol met vuilniszakken, in een aantal vensters ontbreekt de ruit. Alleen de graffiti geven de flats wat kleur. 'En de politie doet niks, ze zijn zelf bang om bij ruzies en lawaai naar binnen te gaan', klaagt Pietersen. Hoofdinspecteur Reints stelt dat de politie prioriteiten moet stellen. Op de slachtofferavonden heeft hij wel toegezegd dat de politie voortaan vaker in de wijk zal surveilleren.

Veel bewoners van de galerijflats komen van de Nederlandse Antillen en leven van een uitkering. Die mensen kampen met grote problemen, zegt voorzitter M. Pattinama van de Stichting Welzijnbevordering Antillianen en Arubanen in Rotterdam (SWA). Bijna alle 34 jongeren die onlangs werden aangehouden wegens overvallen en berovingen wonen in deze flats.

'Het is volkomen uit de hand gelopen', bevestigt Pattinama. 'Jongeren doen hier dingen die ze op de Antillen nooit zouden durven.' Veel Antilliaanse jongeren komen zonder hun ouders naar Nederland en wonen bij familie of kennissen. Ook zijn er veel alleenstaande moeders met kinderen. 'Op de Antillen is de sociale controle groot, terwijl hier vanuit de flats kinderen als ze op straat spelen nauwelijks in de gaten worden gehouden.'

Antillianen hebben in het algemeen moeite op school, doordat op de Antillen weinig Nederlands wordt gesproken. Nieuwkomers worden in eerste instantie opgevangen door hun familie, waardoor de woningen snel overvol raken. De jeugd zoekt volgens Pattinama dan zijn vertier op straat. 'Alles bij elkaar opgeteld werkt dat criminalisering in de hand.'

De oudere Antillianen zijn geschrokken dat de problemen met de jeugd zulke ernstige vormen hebben aangenomen. Pattinama heeft haar hoop gevestigd op de sociale vernieuwing. Hoogvliet is in Rotterdam aangewezen als 'proefgebied'.

Voor de Hoogvlietse A. Bakker komt elk plan voor verbetering van de woonomgeving in Hoogvliet te laat. Zij heeft zich ingeschreven voor een woning elders in Rotterdam en is vast van plan te vertrekken. Haar zus is al weg, haar kinderen laat ze niet meer op straat spelen.

Bakker en haar vriend P. Turek waren tot voor kort stamgasten van cafe De Botlek. Anderhalf jaar geleden stak een voorbijganger Turek op de stoep voorhet cafe met een paraplu in zijn oog. 'Ik ben nog onder controle bij het ziekenhuis.' Drie maanden geleden vroegen onbekenden Turek, die net thuiskwam na een bezoek aan de Botlek, nog even mee terug te gaan naar de bar. Buiten werd hij ineens vastgepakt door vijf mannen die hem de keel dichtknepen en op de grond smeten. 'Ze rukten mijn gouden horloge van mijn pols en trokken de ringen van mijn vingers. Ik kon drie dagen niet praten.' Een week later werd voor hetzelfde cafe zijn fiets gestolen.

Bakker en Turek blijven voortaan 's avonds thuis. 'Ik doe overdag snel de boodschappen, daarna kijken we tv en dan naar bed. We kwamen hier om iets op te bouwen. Dat is nu wel voorbij.'

Er wordt aangebeld. Een kort belletje. 'Dat kan niet kloppen', zegt Bakker gealarmeerd. 'Bekenden moeten drie keer bellen.' Voorzichtig doet ze toch de deur open. Op de galerij staat een verkoper van verzekeringen.

De namen van de slachtoffers zijn op hun verzoek gewijzigd.