Gandhi wijst verzoek premier te worden af

NEW DELHI, 8 nov. - De president van India, Ramaswamy Venkataraman, heeft vanmorgen Rajiv Gandhi van de Congrespartij gevraagd een nieuwe regering te vormen, nadat de regering van Vishwanath Pratap Singh gisteravond haar ontslag had ingediend. Maar Gandhi heeft dit verzoek afgewezen. De ex-premiergeeft de voorkeur aan het verlenen van gedoogsteun aan een kabinet van Chandra Shekhar, de leider van een groep parlementariers, die zich dinsdag afscheidde van Singhs Janata Dal Partij.

Het ontslag van de regering-Singh volgde op de stemming over een motie van wantrouwen in de Lok Shabha, de Tweede Kamer van het Indiase parlement, die uitliep op een vernietigende nederlaag voor de regering. Deze haalde slechts 142 van de 524 stemmen, 346 parlementariers stemden tegen.

De enige partij die de premier unaniem steunde, was het communistische Links Front. De 51 leden van de groep-Shekhar - de totale Janata Dal-fractie heeft 140 zetels - stemden eveneens tegen Singh. Gandhi's Congrespartij, de grootste paretij in het parlement, stemde uiteraard tegen, evenals de Bharatiya Janata Partij (BJP), die op 23 oktober haar gedoogsteun aan de regering introk, waardoor Singh gedwongen was de vertrouwenskwestie te stellen.

President Venkataraman staat nu voor de moeilijke taak om een oplossing te vinden voor de crisis waarin het land zich bevindt. Eerder had hij de voorkeur uitgesproken voor een nationale regering waaraan alle partijen zouden deelnemen. Deze regering zou niet alleen nieuwe verkiezingen moeten voorbereiden, maar vooral het volk moeten tonen dat politieke partijen ook samen en niet alleen tegen elkaar kunnne werken.

Karakteristiek voor de situatie is dat de partijen tegen deze formule waren, omdat elke partij vindt dat er iets onoverkomelijk mis is met ten minste een van de andere.

Daarom vroeg de president vanmorgen aan Gandhi, als leider van de grootstepartij, de mogelijkheden van een meerderheidskabinet te onderzoeken. De Congrespartij stond ambivalent tegenover dat voorstel. De aantrekkingskracht ervan was, dat de partij die aan de macht is, bij de verkiezingen gebruik kanmaken van het staatsapparaat en dat de kandidaten worden overspoeld doordonaties van bedrijven.

Tegelijkertijd is regeren tot de volgende verkiezingen onaantrekkelijk door de diepe kloven tussen de kasten en religieuze gemeenschappen die de maatschappij de afgelopen maanden hebben verdeeld, en door de economische crisis die het Golfconflict heeft veroorzaakt en waaraan tot nu toe veel te weinig aandacht is besteed. In deze situatie kan deelname aan een interim-regering bijzonder weinig electoraal gewin opleveren.

Daarom besloot Gandhi vanmorgen het mandaat aan de president terug te geven, en hem vertellen dat zijn partij wel bereid is een regering te steunen die wordt gevormd door Chandra Shekhar en zijn factie van de Janata Dal.

De vertrekkende premier - en partijleider - V. P. Singh heeft bij wijze van afscheidscadeau aan zijn rivaal Shekhar 25 afgevaardigden van de Janata Dal ontslagen wegens 'anti-partij-activiteiten'. Dit zou kunnen betekenen dat de groep-Shekhar niet genoeg leden overhoudt om een aparte fractie te vormen in het parlement. Om versnippering in het parlement te voorkomen, moet elke afsplitsing van een bestaande fractie ten minste vijftig leden hebben.

President Venkataraman, die bekend staat om zijn respect voor de grondwet, komt dan in een lastig parket: hij zou hij een onafhankelijk lid van het parlement moeten vragen een regering van andere onafhankelijken te vormen. Het is voor hem een grote opgave om een uitweg te vinden uit dit labyrinth, waarin partij-intriges het bestuur van een land, geteisterd door brandendeproblemen, bepalen.