EG-akkoord bezorgt Frans Andriessen hoofdbrekens

BRUSSEL, 8 okt. Het compromis dat afgelopen dinsdag is bereikt over het landbouwvoorstel waarmee EG-Commissaris Frans Andriessen naar de GATT-onderhandelingen is gestuurd zal de Commissaris nog heel wat hoofdbrekens bezorgen. Dat is de verwachting in Brussel nu de stofwolken wat zijn opgetrokken na de tweedaagse 'jumbo'-zitting van de ministers van landbouw en buitenlandse handel van de Europese Gemeenschap.

Het compromis behelst drie wijzigingen van de oorspronkelijke tekst, wijzigingen die door de ene partij als 'miniem', door de andere echter als 'belangrijk' worden omschreven, al naar gelang men water in de wijn heeft moeten doen.

Zo meende de Britse minister van landbouw, John Gummer, dat er 'zelden voorstellen van de Commissie zo weinig gewijzigd zijn in de loop van de onderhandelingen'. Het was volgens Gummer vooral opmerkelijk dat 'een zo radicaal voorstel als dit vrijwel ongeschonden is gebleven'.

Zijn Franse collega, Louis Mermaz, gelooft echter dat aan alle Franse wensen om verduidelijking van het Commissievoorstel is voldaan. Mermaz zei dinsdagavond dat de Fransen tevreden zijn, 'maar waakzaam'. Geen kwestie van dat de Europese markt verder zal worden geopend voor de Amerikaanse landbouwprodukten, want 'wij gaan niet bij de Amerikanen kopen wat we bij onszelf produceren. Ze moeten niet hun begrotingstekort aan ons in de vorm van cornflakes exporteren.'

Ook de Duitse minister van landbouw, Ignaz Kiechle, liet een onverholen waarschuwing horen, alleen was die eerder gericht aan landbouwcommissaris MacSharry dan aan Andriessen: 'We hebben', zo zei hij, 'een kader aan de commissie gegeven waar zij niet buiten mag gaan.' Bondskanselier Kohl was alleen akkoord gegaan met het voorstel om de interne landbouwsteun te verminderen op voorwaarde dat de Duitse boeren daar flinke compensaties voor krijgen. MacSharry zal voor het eind van dit jaar voorstellen doen voor de compensatiemaatregelen als onderdeel van het landbouwprijzenpakket voor het seizoen '91-'92.

De wijzigingen op het oorspronkelijke voorstel van de Commissie komen er op neer dat:

Ze belooft dat er tijdens de GATT-onderhandelingen scherp in de gaten zal worden gehouden 'dat er voldoende communautaire preferentie wordt verleend aan die produkten die getroffen worden door minder steun'. Bovendien mag vermindering van de importtarieven niet groter zijn dan de mate van vermindering van de interventieprijs sinds 1986. Met andere woorden: de ontmanteling van de importtarieven aan de buitengrenzen mogen niet hoger zijn dan de vermindering van de interne prijzen. Dat betekent dat die vermindering dus lager moet zijn dan de voorgestelde dertig procent.

Dat de verhoging met 8 procent (gerekend vanaf het niveau 1986-'88) van de importcontingenten tegen gereduceerd tarief van graanvervangers, zoals de Commissie die had voorgesteld, achterwege blijft. Dit was vooral een teer punt voor de Fransen, die bang zijn dat de Europese markt overstroomd wordt door goedkope Amerikaanse graanvervangers als veevoeder (maisgluten) in plaats van Franse voedergranen.

Dat de vermindering van de steun voor mediterrane produkten als olijfolie wordt verlicht door wijziging van de referentiedata.

Verder heeft de Commissie nog beloofd dat zij geen afzonderlijke concessies zal doen met betrekking tot de exportrestituties die de Amerikanen met 90 procent verminderd willen zien. De voorstellen van de Commissie gelden alleen voor zover de partners in de GATT-onderhandelingen 'gelijkwaardige concessies' doen.

En ten slotte moeten de compenseringsmaatregelen als doel hebben de inkomensverliezen van boeren die door de vermindering van de steun worden getroffen goed te maken. Structuurhulp zal met name in de minder begunstigde gebieden toenemen en het programma voor braaklegging en gebruik van landbouwgrond voor 'non-food'-produktie zal worden versterkt.

Maar dit is pas het begin. Nu het landbouwvoorstel dan eindelijk is aangenomen door de EG-ministers zal waarschijnlijk spoedig blijken dat de partners bij de GATT heel wat elementen daarin eenvoudig zullen weghonen. Bovendien zal blijken dat ze pas geneigd zullen zijn erop in te gaan als de EG op andere terreinen, zoals de liberalisatie van de dienstverlening of het intellectueel eigendom, concessies doet. Dat zal pijnlijk zijn, niet alleen voor Frans Andriessen, maar voor de hele Gemeenschap.

Want wanneer kritici buiten Europa de afgelopen jaren herhaaldelijk waarschuwden dat de Europese Gemeenschap zich dreigt te ontwikkelen tot een onneembaar fort, een broeinest van protectionisme, dan zijn ze door de magere aanbiedingen die de EG nu bij de GATT op tafel moet leggen wel heel erg in het gelijk gesteld.