CDA stelt nieuwe voorwaarde; Conflict in kabinet over de koppeling

DEN HAAG, 8 nov. - Binnen het kabinet is een hooglopend conflict ontstaanover de koppeling tussen lonen en uitkeringen. Premier Lubbers envice-premier Kok, en daarmee de CDA- en PvdA-ministers, staan lijnrecht tegenover elkaar bij de vraag wanneer de koppeling moet worden toegepast.

Minister De Vries (sociale zaken), daarbij gesteund door Lubbers, vindt dat ook de overheidsfinancien een rol moeten spelen bij de afweging of deuitkeringen de gemiddelde loonstijging volledig moeten volgen. De PvdA-ministers verzetten zich onder leiding van Kok fel tegen dit voorstel. Zij beroepen zich hierbij op het regeerakkoord waarin de overheidsfinancienniet worden genoemd als uitzonderingsgrond om de koppeling niet toe tepassen.

Dit politiek uiterst gevoelige punt staat morgen opnieuw op de agenda van deministerraad. De afgelopen weken zijn de ministers het niet eens kunnenworden over het wetsvoorstel waarin de koppeling tussen lonen in hetbedrijfsleven en uitkeringen wordt geregeld. Het was de bedoeling dat denieuwe wet met ingang van 1 januari de bestaande 'wet aanpassingsmechanismen' zou vervangen. Op basis van de huidige wet volgen de uitkeringen en het minimumloon de gemiddelde loonstijging automatisch. De vorige kabinetten Lubbers zijn steeds van deze wet afgeweken door de uitkeringen te bevriezen.

In het eind vorig jaar gesloten regeerakkoord zijn PvdA en CDA overeengekomende volautomatische koppeling te vervangen door een koppeling onder voorwaarden: het kabinet kan besluiten de uitkeringen niet volledig de lonen te laten volgen als er sprake is van een onverantwoorde loonontwikkeling of als het aantal uitkeringsgerechtigden fors toeneemt. De Vries heeft daar nu in zijn ontwerp-wetsvoorstel, geheel tegen de zin van de PvdA in, een derde uitzonderingsgrond aan toegevoegd: ook de stand van zaken rondom de overheidsfinancien zou een reden moeten kunnen zijn de koppeling niet (volledig) door te laten gaan.

Nu het overheidstekort vanaf 1992 fors dreigt toe te nemen, wordt deze nieuwe voorwaarde direct actueel. Er wordt rekening gehouden met een extra gat in de begroting van tien tot vijftien miljard gulden. Aan de hand van de uitzonderingsgrond die De Vries en de CDA-ministers willen toevoegen zou dan de koppeling buiten spel kunnen worden gezet.