BERLIJNSE LUCHT; Systematische gronden

'U moet wel even uitleggen waar die straat ligt, want ik rij nog maar drie weken op de taxi, in West-Berlijn weet ik nauwelijks de weg. Ontslagen. 'Op systematische gronden', stond in de blauwe brief. Weet u niet wat dat is? Mmm. Nou, dat betekent dat je contacten met de Stasi had. Ik was bij de Volkspolizei, bij de ambassadebewaking. Die zijn er nu natuurlijk niet meer, ambassades in Berlijn. Maar dat was het punt natuurlijk niet, er was voor mij geen plaats in de nieuwe Berlijnse politie, die Westberlijners willen er geen Stasi-mannen bij.

'Waar ik me echt boos over kan maken: jaren en jaren sta je dag en nacht paraat voor dit volk, en dan laten ze je vallen. Ik zal het maar zeggen: ik was bij de Stasi, de Volkspolizei was alleen maar een poging om ergens onder dak te komen. Stom ben ik, u dat te vertellen. Morgen staat u bij mij op de stoep, om wraak te nemen.

'Oh, u bent buitenlander. En journalist. Ben ik mooi klaar mee. Nou ja, ik vind mijn weg wel. Dat geldt voor ons allemaal, van de Stasi, wij hebben geleerd wat werken is, daar kan de rest nog wat van leren. Maar het is wennen. Ik ken collega's van vroeger, die houden nog altijd hun afdelingsvergadering, om het contact te onderhouden. Als een 'netwerk' ja, waar de kranten over schrijven, over de oude collega's die elkaar de hand boven het hoofd houden. Wat is daar op tegen. U hebt in uw land toch ook vrienden die u van vroeger kent, en met wie u wel eens wat bespreekt?

'Ik geef toe, soms word ik nog wel eens woedend, hoe het allemaal gegaan is. Zelfs bij de Volkspolizei moest ik helemaal onderaan beginnen. Kijk, vorig jaar al, bij het begin van die zogenaamde 'Wende', was ons duidelijk dat de partijleiding de Stasi aan het volk wilde toewerpen, zodat ze ons konden opeten, en zelf lekker aan de macht blijven. Daar zijn bewijzen voor, voor dat plan, schriftelijke bewijzen. Maar ja, de partij vernietigde op die manier haar eigen inlichtingenapparaat, dus het was vlug gebeurd met de macht van de partij.

'Moeten we hier al linksaf, of bij de volgende brug?

'Nee ik werkte niet in de centrale op de Normannenstrasse. Wat wij deden was daar te geheim voor. Ik stond niet zelf in de portiek hoor, ik was officier. Of ik beroemde gevallen heb behandeld? Wat heet beroemd. Die afdeling van ons behandelde geen dossiers, wij voerden op verzoek van andere afdelingen onderzoeken uit. Nee, geen contraspionage, althans, dat wisten we niet we kregen gewoon opdracht die en die te behandelen, en dat deden we dan. Ik was als Fuhrungsoffizier verantwoordelijk voor het werk met de full-time onofficiele medewerkers; als die dan contact hadden gemaakt dan trof ik ze in een van de conspiratieve woningen, soms in het holst van de nacht. Waarom je dat deed, dat wist je niet.

'Die Volkskammer-afgevaardigden die nu met hun Fuhrungsoffizier op de proppen komen, die dan bij de advocaat verklaart dat het dossier niet klopt, dat meneer met valse documenten tot Stasi-medewerker is bestempeld, die zou ik niet geloven. Die dossiers, die kloppen volkomen. De interpretatie, dat is een andere zaak natuurlijk. Ach, je had zoveel afdelingen. Je had afdelingen, service-afdelingen net als wij, die deden niets anders dan mensen kapot maken, om ze onder druk te kunnen zetten en zo. Gewoon, volgens een handleiding: eerst scenario 1, en als dat niet lukt scenario 2, enzovoorts. Lukte altijd. En nooit wist je dat het de Stasi was geweest, het leek gewoon het normale leven.

'Hoe we behandeld zijn. Alsof we van de Gestapo zijn! Met de collega's hebben we nu besloten om wat oude kennis weer bij elkaar te garen. Praten over bepaalde mensen, ja. Kijk, je had wat wij 'politiek toerisme' noemden. Politici uit de Bondsrepubliek die kwamen kijken hoe slecht het allemaal in de DDR was. Wat die allemaal uitvraten, soms, daar zou u van opkijken. Laat ik u zeggen: er was geen prostituee in een socialistisch land, die niet voor de Stasi en zo werkte.

'Dus hier is dat. Dat weet ik dan ook weer. Wilt u een bonnetje?'