REACTIES OP EG-LANDBOUWCOMPROMIS; 'De boeren moetenbloeden'

LEEUWARDEN, 7 nov. Nederlandse akkerbouwers reageren teleurgesteld op het bezuinigingsakkoord dat in Brussel is bereikt. 'We laten ons niet naar de slachtbank leiden', zegt akkerbouwer E. Vogels uit het Noordfriese Firdgum. Hij heeft geen goed woord over voor EG-voorstel en hij voorziet een verdere daling van de prijzen. 'Dit is nog niet het einde. Ik vrees dat de subsidies met vijftig procent worden verminderd. De EG moet immers nog in de slag met de Verenigde Staten.'

Vogels verbouwt op 114 hectare grond aardappelen, uien en ijsbergsla. Op 25 hectare teelt hij graszaad en wintertarwe. Zes jaar geleden nam hij het bedrijf van zijn vader over. 'Maar je moet weleen enorme hobbyist zijn om het vol te houden', zegt hij somber.

Vogels, vorig jaar de spil van het Friese actiefront van akkerbouwers, wil de politieke druk opvoeren. Compensatiemaatregelen zijn een absolute noodzaak om de akkerbouwers te laten overleven, stelt hij. Hij voorspelt dat het inkomen van de 13.000 akkerbouwers de komende vier jaar nog eens met vijftien procent zal dalen. 'Dat betekent dat 4000 bedrijven gedoemd zijn te verdwijnen. Ik heb nog twee mensen in dienst, waarvan ik er een kan ontslaan. Eenmansbedrijven kunnen dat niet.'

Akkerbouwer J. Risseeuw uit Breskens noemt het EG-voorstel een 'slechtezaak'. De toezegging dat er compensatiemaatregelen komen voor boeren die schade ondervinden van de verminderde subsidie vindt hij 'een dooddoener'. 'Compensatiemaatregelen zijn hard nodig, als men het platteland tenminste niet wil laten verpauperen. Maar er wordt zoveel geroepen. Voor zulke toezeggingen ben ik niet zo gevoelig meer.'

Met de internationale GATT-onderhandelingen heeft hij moeite. 'Die zijn niet op integere wijze gevoerd. Als er echt goede afspraken worden gemaakt, zou de een niet voor de ander hoeven te bloeden. Nu worden de kleine zelfstandige boeren het slachtoffer van het grote handelsgebeuren.'

De akkerbouwer uit Zeeuws-Vlaanderen teelt op 70 hectare bouwland aardappelen, uien, suikerbieten, peulvruchten, graszaad en tarwe. Hij is pessimistisch over de toekomst van zijn akkerbouwbedrijf. 'Ik kom straks in de problemen omdat ik op een derde van mijn land graan verbouw. Alternatieven zou ik niet weten. Sommigen roepen dat akkerbouwers meer grove groenten moeten verbouwen, maar dat leidt alleen maar tot prijsdaling.'

Akkerbouwer R. Hartmans uit Dronten ziet daarentegen weinig heil in compensatie voor noodlijdende akkerbouwers. 'Je moet je inkomen niet afhankelijk stellen van wat het parlement vindt. Dat wordt een handeltje waarbij je aan de onderkant blijft hangen.'

Meer verwacht hij van produktiebeperking en het exclusief produceren voor de interne (EG) markt. Hartmans heeft nog weinig reden tot klagen. Op een deel van zijn 45 hectare land verbouwt hij gerst en graszaad, maar de meeste hectares zijn gereserveerd voor aardappelen en uien die op de polderklei uitstekend gedijen. 'De prijzen daarvan zijn nog redelijk. Maar afhankelijk worden van aardappelteelt is ook riskant.' De graanprijzen moeten weer naar het niveau van 1988 (40 gulden per 100 kilogram), zoals de commissie van drie wijze mannen na de akkerbouwacties van vorig jaar de regering adviseerde, stelt hij.

Hartmans: 'Met dat rapport is niks gedaan. We zullen dus druk moeten uitoefenen, zowel op de eigen landbouworganisaties om zich daarvoor sterk te maken als op de minister. Maar binnen de organisatie ligt dat hier heel moeilijk. De akkerbouwers zijn in de minderheid. Al onze belangen niet goed worden behartigd, stap ik er in het voorjaar uit.'