Linkse vrouw wellicht president Ierland

DUBLIN, 7 nov. De kandidatuur van de linkse advocate Mary Robinson voor het presidentschap van Ierland was op het eerste oog kansloos. De twee socialistische partijen die haar kandidaat stelden voor de verkiezingen van vandaag waren al tevreden geweest als Robinsons campagnethema's als voorbehoedsmiddelen, homoseksualiteit, echtscheiding en abortus in het behoudende Ierland bespreekbaar had gemaakt. Niet alleen dat lijkt aardig te lukken, maar zij maakt nu ook gerede kans de eerste vrouwelijke president van Ierland te worden doordat haar belangrijkste tegenstrever is verwikkeld in een schandaal.

Brian Lenihan, de kandidaat van de regerende Fianna Fail, is in opspraakgeraakt doordat hij acht jaar geleden, kort nadat het kabinet was gevallen, in een telefoontje bij de president aandrong op de benoeming van de toenmalige oppositieleider Haughey tot premier zonder nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Om die reden moest hij vorige week aftreden als vice-premier en minister van defensie en kon de regering van premier Haughey ternauwernood een motie van wantrouwen overleven. Robinson probeert nu 'betrouwbaarheid' van politici tot hoofdthema te verheffen, een onderwerp waar Lenihan dezer dagen bepaald niet mee uit de voeten kan.

Door het schandaal rond zijn dubieuze en overigens mislukte poging de president te beinvloeden, verspeelde Lenihan in de opiniepeilingen een voorsprong van twintig procent op Robinson. Volgens de laatste opiniepeiling, door de krant Irish Times, kunnen beiden rekenen op 43 procent van de stemmen van de bijna 2,5 miljoen kiezers. Robinson is favoriet omdat de tweede-voorkeursstemmen meetellen wanneer geen van de kandidaten een absolute meerderheid behaalt. Naar verwachting geeft een meerderheid van de Ieren die stemmen op de kansloze Austin Currie, de kandidaat van Fine Gael, hun tweede voorkeur aan Robinson.

De spannende strijd om de opvolging van de huidige president Hillery is de afgelopen week uitgelopen op moddergooien. 'Wilt u dat een radicale socialiste het land bestuurt', luidde dinsdag de retorische vraag van Fianna Fail in advertenties. Het verst ging de parlementarier Co Wexford die sneerde dat Robinson wel een bemiddelingsbureau voor abortussen in het presidentieel paleis zou gaan vestigen. Robinson wil namelijk informatie voor vrouwen die in het buitenland een abortus willen laten plegen, niet tegenhouden, ook al zegt ze dat ze zelf tegen abortus is. Abortus is in Ierland verboden.

Robinson (46) is een gerespecteerd deskundige op het gebied van staatsrecht en doceerde al op jonge leeftijd aan het prestigieuze Trinity College in Dublin. Op die manier kwam ze in de Ierse senaat. Robinson staat bekend als op Europa georienteerd, in een land dat overigens veel minder anti-Europees is dan Groot-Brittannie.

Lenihan (59) zit al sinds de jaren zestig in het parlement en bekleedde verscheidene malen kabinetsposten. Van 1987 tot 1989 was hij minister van buitenlandse zaken. Sinds 1945 heeft zijn Fianna Fail onafgebroken de president geleverd, de laatste zeventien jaar zelfs zonder dat andere partijen een tegenkandidaat stelden.

De president is in Ierland grotendeels een a-politieke en ceremoniele figuur, wiens belangrijkste taak het ontbinden van het parlement is als de regering is gevallen. Als Robinson tot president wordt gekozen, zal ze naar verwachting met haar kennis van de grondwet een actievere rol willen spelen. Dan is haar campagne op meer uitgelopen dan enkel, zoals ze oorspronkelijk zelf zei, 'een serieuze kans om na te denken over onszelf en ons land, en de noodzaak van verandering onder ogen te zien'. (AP, Reuter, UPI, DPA)