Scheuring in regeringspartij van India komt niet als eenverrassing

NEW DELHI, 6 nov. De scheuring van de Janata Dal, de belangrijkste partij in de Indiase regeringscoalitie van het Nationaal Front, die gisteren een feit werd, komt niet als een verrassing. Het conflict tussen hindoes en moslims was de aanleiding, maar het had ook een andere reden kunnen zijn.

De 'Lok Sabha', het 542 leden tellende Lagerhuis, zal de elf maanden oude regering van premier Singh morgen tijdens een speciale zitting vrijwel zeker naar huis sturen. De andere twee grote partijen, de Congres-partij van ex-premier Rajiv Gandhi (209 zetels) en de Bharatiya Janata Partij (86 zetels) hebben al aangekondigd tegen Singh te zullen stemmen. Alleen de linkse partijen in het parlement, die 52 afgevaardigden hebben, blijven achter de regering staan.

De interne onvrede met de positie van premier V. P. Singh heeft gedurende de elf maanden van de regering van het Nationaal Front op de achtergrond een grote rol gespeeld. De Janata Dal bestaat uit verscheidene facties, wat onmiddellijk na de verkiezingen van november 1989 een probleem opleverde bij de keuze van een leider. Singh moest afrekenen met twee concurrenten: de omstreden Devi Lal en Chandra Shekhar, een ambitieuze oudgediende van socialistische signatuur.

De tegenstellingen kwamen scherp naar buiten toen Singh in augustus kwam met het plan om meer overheidsbanen te reserveren voor leden van de laagste kasten. Dit leidde tot ernstige rellen in het hele land, toen leden van hogere kasten zich fel verzetten tegen het plan. De machteloosheid van de regering kwam vervolgens helemaal aan het licht, toen bleek dat Singh niet in staat bleek het herlevend hindoe-fundamentalisme te keren.

Na het succes van de Ram-beweging in Ayodhya daagden Devi Lal en Chandra Shekhar de premier openlijk uit en begonnen zij hun krachten te mobiliseren. Devi Lal verzocht Singh afgelopen weekeinde al om af te treden, maar hij weigerde.

De scheuring stond zo bij voorbaat vast, maar de vraag was nog of de afsplitsing zou kunnen rekenen op meer dan vijftig leden, de grens die in het kader van de anti-scheuringswet is bepaald om te veel versnippering in het parlement te voorkomen. Hoewel enkele parlementariers van Janata Dal nog van gedachten kunnen veranderen, staat wel vast dat de factie van Chandra Shekhar onder een eigen naam zitting kan nemen in het parlement.

Ook het monsterverbond dat Chandra Shekhar vandaag is aangegaan met de Congres-partij van Rajiv Gandhi is geen verrassing. Voor beide partijen biedt het grote voordelen: Chandra ziet mogelijk zijn vurige wens om premier te worden in vervulling gaan, terwijl Gandhi er op rekent met een slimme manoeuvre binnen enkele maanden weer aan de macht te zullen zijn.

Door een minderheidsregering van de Janata Dal-dissidenten te steunen heeft de Congres-partij de touwtjes in handen en kan dan door het intrekken van haar steun een gunstig moment uitkiezen om president Venkataraman nieuwe verkiezingen op te dringen. De Congres-partij heeft een dergelijk truc eerder toegepast. In 1979 trok Indira Gandhi, Rajivs moeder, als Congres-leider haar gedoogsteun voor de Janata-regering van premier Charan Singh in. De Congres-partij won vervolgens overtuigend de verkiezingen.

President Venkataraman zal de komende dagen een belangrijke rol vervullen. De president heeft volgens de grondwet in tijden van crises belangrijke bevoegdheden. Hij hoeft het te verwachten advies van Singh om het parlement te ontbinden niet op te volgen en lijkt daartoe ook niet genegen. Volgens betrouwbare bronnen in New Delhi denkt Venkataraman dat het uitschrijven van verkiezingen op korte termijn het door kasten- en godsdiensttegenstellingen verhitte land nog meer zal ontwrichten.